wyszukiwanie/filtrowanie
Lp. Temat pracy Promotor Program studiów
121. Fortyfikacje średniowiecznej Japonii na wybranych przykładach dr hab. Krzysztof Jaworski prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Dla przeciętnego europejczyka kultura azjatycka, w tym i Japonii, wydaje się, jeżeli nie zrozumiała, to przynajmniej egzotyczna. Wynika to z jednej strony z nieznajomości historii tego regionu, gdyż wiedza przekazywana w szkole jest bardzo pobieżna, z drugiej strony środowisko, ludzie, obyczaje, język, wspólnota dziejów i religii narzuca spojrzenie i myślenie eurocentryczne na sprawy życia codziennego. Nawet specjaliści w poszczególnych dziedzinach nie zawsze wybiegają aż tak daleko, by poznać specyficzne dzieje Japonii. Uwaga ta dotyczy też badaczy architektury militaris. Niniejsza praca miała nieco przybliżyć zagadnienie związane z japońskimi fortyfikacjami. Jak wspomniano wcześniej, oblicza się, że łącznie na terenie Japonii na przestrzeni wieków, mogło funkcjonować nawet 30 000 różnego rodzaju zamków, od małych fortów po wielkie twierdze, zajmujące kilkadziesiąt, a nawet powyżej 100 ha powierzchni. Usytuowanie, zdawałoby się na niedostępnych i nie do zdobycia wzgórzach, zaopatrzone w skomplikowany system umocnień, i tak padały często łupem zdobywców, w prowadzonych w przeszłości licznych wojnach. Przyczyny tego zazwyczaj były bardzo prozaiczne. Skromne siły obrońców, brak widoków na odsiecz, wyczerpanie wody i żywności, zaskoczenie, zwykły strach, a także perspektywa uratowania życia przedstawiana przez oblegających. Do zdobycia niektórych zamków, zwłaszcza podczas wojen prowadzonych pod koniec XVI w., angażowano ogromne siły i środki. Niekiedy liczba wojsk oblegających przekraczała wielokrotnie liczbę obrońców, a mimo to, zdarzało się, że ci przegrani wybierali honorową śmierć w walce i stałe miejsce w pośmiertnym panteonie chwały swoich bohaterskich czynów niż haniebne poniżenie ze strony zwycięzców. Gdyż ci ostatni, nie zawsze dotrzymywali obietnic. Ale właśnie takie czyny i odpowiednie miejsca tworzą historie i specyficzną atmosferę wokół starych zamków. Do naszych czasów niewiele pozostało z dawnych oryginalnych fortyfikacji. W ich skład wchodziły nie tylko zamki, ale i miasta otoczone murami i prywatne domy samurajów. Kiedy w XV – XVI w. „każdy walczył z każdym”, liczba warowni raptownie wzrosła. Jedne budowano, inne zdobywano i niszczono. Burzliwe czasy, tak dramatycznie odciskające swoje piętno na przeszłości, kulturze i psychice Japończyków, znacznie wyhamowały w epoce Edo, na prawie dwa i pól wieku. Nie oznacza, że i wtedy był to czas urodzaju i spokoju. Również dla zamków. O ile podczas walk zdobyto trudnodostępną twierdzę, ze względu na swoje strategiczne położenie, była ona odbudowywana pod nowym Panem i nadal użytkowana. Za Tokugawów, nastąpił kres dużej ilości zamków, zwłaszcza niepotrzebnych już górskich fortec, które mogły stać się zalążkiem ewentualnej rebelii. Z rozkazu sioguna zostały rozebrane. Drugi okres „ciężkich czasów” dla japońskich fortyfikacji związany jest z restauracją Meiji. Po odsunięciu od władzy nieudolnych już w tym czasie rządów Tokugawów, nastąpiła rozbiórka zamków, górujących nad okolicą, symbolizując s
122. Motywy mitologiczno-astrologiczne w sztuce średniowiecznego Śląska i Wielkopolski dr hab. Krzysztof Jaworski prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca przedstawia analizę motywów mitologicznych oraz astrologicznych występujących na średniowiecznych zabytkach archeologicznych z terenu Śląska i Wielkopolski. Wśród omawianego materiału główną część stanowią kafle piecowe. Najczęściej spotykane motywy to hybrydy, smoki, gryfy oraz jednorożce i zostały one szczegółowo opisane w głównej części pracy. Autorka skupiła się na znaczeniu symbolicznym jakie niosły za sobą opisywane przedstawienia, jak również na ich podłożu historycznym i etnicznym oraz ich proweniencji na opisywane tereny. Podsumowanie przeprowadzonej analizy stanowi końcowy rozdział dotyczący znaczenia motywów mitologicznych oaz astrologicznych w sztuce średniowiecznego Śląska oraz Wielkopolski.
123. Obrządek pogrzebowy we wczesnym średniowieczu na obszerze Górnych Łużyc -problem przezywania się tradycji pogańskiej dr hab. Krzysztof Jaworski prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca dotyczy obrządku pogrzebowego na Górnych Łużycach we wczesnym średniowieczu i związanego z nim zagadnienia przeżywania się tradycji pogańskiej w regionie . Szczegółowe ramy chronologiczne otwiera pojawienie się pierwszych cmentarzysk w okresie VII/VIII w., a zamyka okres pierwszych w pochówków należących już całkowicie do chrześcijańskiej tradycji. Na podstawie źródeł archeologicznych i literatury udało wykazać się, iż w omawianym okresie na Górnych Łużycach dominowały dwie formy obrządku tj. ciałopalna kurhanowa i szkieletowa płaska, które współwystępowały w okresie X - XII w. Cmentarzyska zlokalizowane były głównie w centralnej części regionu, jednakże z powodu słabych datowników osadnictwa wczesnośredniowiecznego jedynie nieliczne udało się powiązać z konkretnymi strukturami osadniczymi. Niezależnie od obrządku pogrzebowego zmarli wyposażani byli w pięć kategorii przedmiotów tj; ceramikę, ozdoby, militaria, przedmioty codziennego użytku, oraz przedmioty nietypowe. Różnice w wyposażeniu zależnie od obrządku miały charakter bardziej jakościowy niż ilościowy. To oraz fakt długiego funkcjonowania pogańskiej formy pochówku świadczyło najprawdopodobniej przeżywaniu się tradycji przedchrześcijańskich, spowodowanych powolnym tempem chrystianizacji regionu.
124. Relacje między wczesnośredniowiecznym grodem a jego zapleczem osadniczym na wczesnośredniowiecznym Śląsku i Wschodnuch Łużycach dr hab. Krzysztof Jaworski prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
125. Między Odrą a Strzegomką.Ziemia średzka we wczesnym średniowieczu dr hab. Krzysztof Jaworski prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca pt. „Między Odrą a Strzegomką. Ziemia średzka we wczesnym średniowieczu” ma na celu próbę przedstawienia procesu osadnictwa wczesnośredniowiecznego na ziemi średzkiej. Ziemia średzka obejmuje swoim zasięgiem dzisiejszy powiat średzki, znajdujący się w centralnej części województwa dolnośląskiego a także w środkowej partii Niziny Śląskiej. Północną część obszaru ogranicza Odra, zachodnią część jej dopływ Cicha Woda natomiast wschodnią i południowo-wschodnią część ogranicza Bystrzyca wraz z jej dopływem Strzegomką . W obrębie powiatu średzkiego znajdują się trzy strefy fizyczno-geograficzne. Na północy wzdłuż koryta Odry znajduje się Pradolina Wrocławska, w centralnej części powiatu znajduję się Wysoczyzna średzka natomiast w południowej części wydzielona jest Równina Kostomłocka, która graniczy z wzgórzami strzegomskimi wchodzącym po części w obręb ziemi średzkiej. Zasięg chronologiczny pracy obejmuje całe wczesne średniowiecze (VI-1 poł. XIII w.) W rozdziale drugim zostaną przedstawione stanowiska powiązane z omawianym osadnictwem z podziałem na trzy strefy osadnictwa. Odnoszą się one głownie do sytuacji fizyczno-geograficznej w każdej ze stref, co w znacznym stopniu miało wpływ na proces lokowania osad. Wspomniane będzie m. in. stanowisko z Brodna gm. Środa Śląska, gdzie uchwycono osadę datowaną na VII-VIII w. Rozdział trzeci poświęcony będzie cmentarzyskom z Księginic gm. Miękinia i miejscowości Osiek gm. Kostomłoty. W rozdziale czwartym będą omówione znaleziska skarbów ze Środy Śląskiej gm. loco, Wilkowa Średzkiego gm. Kostomłoty czy miejscowości Jarosław gm. Udanin. Tego typu stanowiska są również śladem obecności ludzkiej na danym obszarze, dlatego jak w przypadku osad mogą być pomocną bazą poznawczą w uchwyceniu procesów osadnictwa. Na końcu pracy znajdzie się podsumowanie, które będzie zawierać m. in. próbę określenia genezy osadnictwa wczesnośredniowiecznego na ziemi średzkiej.
126. Obróbka skóry w nadodrzańskich ośrodkach rzemieślniczo - handlowych we wczesnym średniowieczu (X-XIII w.) dr hab. Krzysztof Jaworski prof. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnia
127. Sudeckie wczesnośredniowieczne grody słowiańskie i ich zaplecze osadnicze dr hab. Krzysztof Jaworski prof. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnia
Praca przedstawia przemiany sieci grodowej na Śląsku od VIII do X wieku. Autor przedstawia kolejne grody występujące na lewobrzeżnej części Śląska, charakteryzując ich lokalizację, wielkość, chronologię, interpretacje badaczy na temat roli części z nich. W dalszej części poddaje dotychczasowe dane chronologiczne analizie, starając się odtworzyć obraz sieci grodowej, oraz jego zmiany na omawianym obszarze w wiekach VIII - X.
128. Inskrypcje runiczne na terenie Wysp Brytyjskich we wczesnym średniowieczu: ich funkcje i zależność funkcji od materiału dr hab. Krzysztof Jaworski prof. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnia
Praca pt. „Inskrypcje runiczne na terenie Wysp Brytyjskich we wczesnym średniowieczu: ich funkcje i zależność funkcji od materiału” prezentuje zabytki z inskrypcjami z runami anglo-saskimi od momentu pojawienia się ich na Wyspach Brytyjskich do końca wczesnego średniowiecza. Autorka przedstawia analizę inskrypcji pod kątem materiału, na którym znajduje się dana inskrypcja w celu ustalenia funkcji badanych inskrypcji. Tematyka została poruszona ze względu na niewielką ilość literatury przede wszystkim w języku polskim. W wyniku przeprowadzonej analizy zostały wyodrębnione 3 funkcje runów, gdzie wyraźnie przewodzi funkcja upamiętniająca.
129. Rejon Kalisza w systemie komunikacyjnym wczesnośredniowiecznej Europy Środkowej dr hab. Krzysztof Jaworski prof. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnia
Okolice dzisiejszego Kalisza już od czasów starożytnych stanowiły ważny punkt na mapie sieci drożnej Europy środkowej. W okresie przedrzymskim biegł tędy ważny szlak, którym transportowano bursztyn z wybrzeży Morza Bałtyckiego na tereny śródziemnomorskie. W późniejszych okresach szlak ten nie odgrywał już tak ważnej roli, jak za czasów rzymskich, natomiast samo skupisko osadnicze nad środkowym biegiem Prosny urosło do rangi ośrodka centralnego, w którym krzyżowały się trakty komunikacyjno-handlowe biegnące z zachodu na wschód i z południa ku północy. Dowodem na to są odkryte podczas wieloletnich badań prowadzonych na stanowiskach Kalisz-Zawodzie oraz Kalisz-Stare Miasto zabytki, które najprawdopodobniej dostały się w ten rejon jako przedmioty obcej proweniencji. Głównym celem pracy jest przedstawienie roli kaliskiego regionu w funkcjonujących wczesnośredniowiecznych szklakach, oraz analiza zabytków importowanych. Zakresem terytorialnym rozprawy ograniczony został do terenów dzisiejszego Kalisza. Co się zaś tyczy zakresu czasowego, to dolną granicę wyznacza najstarszy zabytek odkryty na stanowisku Kalisz-Wydarte datowany na VII-VIII wiek. Cezurę końcową stanowi natomiast XII wiek.
130. Zdobnictwo przedmiotów wykonanych z surowców organicznych na wczesnośredniowiecznym Śląsku dr hab. Krzysztof Jaworski prof. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnia
131. Wspólczesne metody identyfikacji zwłok o nieustalonej tożsamości dr hab. Maciej Trzciński prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
W niniejszej pracy wybrano i opisano metody identyfikacji zwłok o nieustalonej tożsamości oraz przypadki kryminalistyczne, archeologiczne, historyczne i z dziedziny archeologii sądowej. Łączy je wszystkie możliwość zastosowania metod kryminalistycznych. Celem pracy jest zbadanie oraz pokazanie bliskości dziedzin archeologii i kryminalistyki, pokazanie interdyscyplinarności obu tych dziedzin i metod, którymi się posługują, a także przedstawienie procesu identyfikacyjnego. Opisane zostały definicje, przepisy oraz regulacje prawne działające w obrębie tematu pracy. Zamieszczony został opis najpopularniejszych metod identyfikacji. Przedstawione zostały takie metody jak: badania biologiczne, daktyloskopia, otoskopia, cheiloskopia, odontologia, metody antropologiczne, metoda superprojekcji, implantoskopia, radiologia oraz okazanie. Następnie przedstawiono przypadki identyfikacji osób. Rozważanie ujęte w pracy ukazuje progresywne przenikanie się nauk, takich jak archeologia, medycyna sądowa oraz kryminalistyka, dzięki czemu działania kryminalistyczne stają się coraz bardziej precyzyjne. Jest to niezwykle ważne dla rzetelności i sprawności całego postępowania identyfikacyjnego, szczególnie w przypadku katastrof, czy ofiar z masowych grobów.
132. Tafonomiczne skutki aktywności padlinożernej zwierząt oraz ich związek z pracą archeologa sądowego dr hab. Maciej Trzciński prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Niniejsza rozprawa, skupia się na tafonomicznych skutkach wywołanych przez padlinożerną aktywności zwierząt oraz na ich wpływ na prace biegłego z dziedziny archeologii sądowej. Aktywność padlinożerna zwierząt jest czynnikiem, który bezdyskusyjnie wywiera ogromny wpływ na pośmiertne losy ludzkich szczątków. Stanowi on jeden z najbardziej niszczących procesów tafonomicznych, zwierzęta mięsożerne bowiem wyewoluowały w ten sposób by ich mechanizmy trawienne i budowa narządów żucia nadawały się w szczególności do pozyskiwania energii z mięsa i kości innych zwierząt. Ich działalność jest jedną z głównych przyczyn niszczenia ludzkich szczątków i najczęściej spotykaną w kontekście kryminalistycznym. Zwierzęta poprzez żerowanie na zwłokach są w stanie wyrządzić duże zniszczenia w ciele denata, które mogą wprowadzić element błędu oraz utrudnić prowadzenie śledztwa i autopsji. Aktywność zwierząt może ukryć przyczynę i mechanizm śmierci, gdyż uszkodzenie i usunięcie tkanek miękkich przez zwierzęta powoduje, że otwarte rany wynikające z urazów ante i peri mortem, mogą być w znacznym stopniu zmienione lub nawet kompletnie zatarte, a uszkodzenie wywołane przez zwierzęta, mylnie zinterpretowane jako efekt działalności człowieka. To samo dotyczy elementy układu kostnego. Ponadto szczątki padliny mogą zostać rozczłonkowane oraz rozproszone na różne dystanse w różnych odstępach czasowych. Rozproszenie ludzkich szczątków z dala od miejsca ich zdeponowania jest zjawiskiem, które wywiera największy wpływ na prace biegłego z dziedziny archeologii sądowej. Zwierzęta rozszarpując oraz roznosząc fragmenty ludzkiego ciała stanowczo utrudniają przeprowadzenie oględzin oraz odzyskanie wszystkich elementów układu kostnego, które są niezbędne do przeprowadzenia identyfikacji. Konieczne w takich scenariuszach staje się przeprowadzenie rzetelnego rekonesansu danego obszaru – badań powierzchniowy. Archeologia sądowa posiada szeroki zestaw metod, dzięki którym możliwe jest dokonanie dokładnych poszukiwań terenowych oraz pełniejszej interpretacji kontekstowej wydarzeń, które pośmiertnie oddziaływały na ciało denata. Głównym celem niniejszej rozprawy jest zademonstrowanie, że zrozumienie całej gamy typowych zachowań padlinożernych danego gatunku oraz wzorów, według których postępuje żerowanie – a przede wszystkim rozproszenie – może wywrzeć znaczący wpływ na wyniki badań powierzchniowych. Na początku rozprawy przedstawiono zwierzęta jako czynnik wywołujący procesy tafonomiczne, mechanizm żywienia się padliną, destrukcyjne skutki tego aktu oraz ich związek z archeologią sądową. W dalszej części pracy skupiono się na metodach oraz schematach postępowania typowych dla archeologi sądowej, które mogą zostać zastosowane, gdy konieczne jest przeprowadzenie rzetelnych poszukiwań terenowych. Na koniec natomiast, na podstawie typowych zachowań padlinożernych występujących wśród lisów rudych (Vulpes vulpes), zaprezentowano, jak wiedz na ten temat może usprawnić badania powierzc
133. Instrumenty muzyczne w paleolicie europejskim prof. dr hab. Jan Burdukiewicz Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca ta dotyczy genezy i ewolucji muzyki oraz problemu początków wytwarzania instrumentów muzycznych. Sklasyfikowano w niej także górnopaleolityczne instrumenty muzyczne i zbadano ich zależność od surowca, z którego je wykonano oraz terytorium i kultury, z których się wywodzą. Opisano również funkcje, które muzyka mogła pełnić w paleolicie. W rozdziale pierwszym opisano koncepcje dotyczące genezy i ewolucji muzyki oraz zachowania muzyczne wśród zwierząt. W następnym rozdziale przedstawiono domniemane najstarsze instrumenty muzyczne, w tym pochodzące od neandertalczyków, rozdział trzeci dotyczy paleolitycznych instrumentów Homo sapiens, zaś rozdział ostatni opisuje funkcje muzyki w paleolicie. W powstaniu i ewolucji muzyki najbardziej prawdopodobny wydaje się następujący ciąg zdarzeń: występowanie protomuzyki u wczesnych homininów, powstanie z niej muzyki i później artykułowanej mowy. Muzyka występuje zarówno u zwierząt (ptaków, ssaków drapieżnych, naczelnych) jak i u ludzi. Chociaż obecnie muzyka uważana jest wyłącznie za rozrywkę w przeszłości miała ona dużo ważniejszą rolę w przetrwaniu naszego gatunku. Na początku wykorzystywano ją w celach terytorialnych i godowych, a następnie rozwinęły się funkcje prospołeczne. Wytwarzanie instrumentów muzycznych najprawdopodobniej pojawiło się w środkowym paleolicie i było związane z Homo nenderthalensis, ale ich upowszechnienie nastąpiło w początkach górnego paleolitu w Europie.
134. Megality na wyspach zachodniej części Morza Śródziemnego prof. dr hab. Jan Burdukiewicz Archeologia - stacjonarne II stopnia
Tematem tej pracy są megality na wyspach zachodniej części Morza Śródziemnego, które wznoszone były, przynajmniej od około 8000 lat BC aż po okres rzymski. Mimo, iż są mniej poznane od wschodniośródziemnomorskich konstrukcji mykeńskich i minojskich, to nie ustępują im w zakresie monumentalności czy różnorodności. Praca składa się z sześciu rozdziałów. Na początku przedstawione zostaną warunki geograficzne (w tym zmiany poziomu linii brzegowej) oraz generalna chronologia od pierwszych zasiedleń po okres historyczny. Następnie omówiona zostanie klasyfikacja megalitów z danej strefy oraz kolejno wyspy podzielone w trzy grupy: 1 – Archipelag Balearski (Ibiza, Formentera, Majorka, Minorka), 2 – Sardynia, Korsyka i Archipelag Toskański (Elba, Pianosa) oraz 3 – Sycylia i pobliskie wyspy (Ustica, Lipari, Filicudi, Pantelleria, Lampedusa, Malta i Gozo). Ponadto przedstawiona zostanie tzw. Pantelleria Vecchia Bank na dnie Cieśniny Sycylijskiej z niedawno odkrytym tam monolitem. Przy omawianiu wysp uwzględnione zostaną: sytuacja geograficzna z odległościami od innych wysp i lądu stałego, pierwsze ślady ludzi na wyspie, podział na kultury i epoki oraz rodzaje megalitów z dokładniejszymi opisami konkretnych obiektów. W ostatnim rozdziale przedstawione zostaną porównania opisanych wysp i megalitów, z dokładniejszym omówieniem odległości między grupami oraz pomiędzy poszczególnymi obszarami wraz z powiązaniem tych zależności widocznych w stylistyce konstrukcji.
135. Pasterski model gospodarczy w pradziejach Europy Środkowo-Wschodniej. Wybrane zagadnienia dr hab. Krzysztof Jaworski prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Od około 2500 lat p.n.e. na terenach środkowej Europy zaczęło dochodzić do przeobrażeń o charakterze ekonomiczno-demograficznym. Zmiany natury polityczno - gospodarczej doprowadziły do upadku rozwijającego się przez kilka stuleci zaawansowanego neolitycznego rolnictwa. Z tego okresu znane są przykłady pochówków masowych, znalezisk militariów, czy pracowni produkujących takowe. W zaniku neolitycznych społeczności rolniczych mogły pewną rolę odgrywać również konflikty wynikające z ekspansji nowych grup ludzkich. Przełom neolitu i epoki brązu był bezsprzecznie ważnym momentem zmian dla ludności zamieszkującej tereny Europy Środkowo-Wschodniej. Za okres ten uważa się za czas wykrystalizowania pierwszych form gospodarki czysto pasterskiej oraz jej licznych odmian. Kryzys środowiskowy, który nastąpił w wyniku nieprzemyślanych ludzkich działań wymusił procesy, które miały na celu dostosowanie się do nowych warunków. Proces udomawiania zwierząt zapoczątkowany z okresem neolitu był kluczowym elementem, który to umożliwiał. Razem ze swoimi zwierzętami i wytworami kultury materialnej nomadzi przekazywali sprawdzony, pasterski model gospodarki, który wykorzystywany był właśnie na terenach suchych, a nawet półpustynnych. Dostarczali oni informacji w jaki sposób najefektywniej zareagować na zmiany. Przeobrażenia klimatyczne wymusiły na plemionach bardziej mobilnych przemieszczanie się co w efekcie prowadziło do wdawania się w interakcje ze społecznościami miejscowymi - najczęściej rolniczymi i osiadłymi. Wynikła w tym procesie dyfuzja prowadziła do powstawania nowych grup, kultur i sposobów na życie.
136. Technologia inwentarza kamiennego ze stanowiska BP424 z terenu Pustyni Bayuda w Sudanie dr hab. Andrzej Wiśniewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Początki holocenu są uważane za czas przełomowy w dziejach Sudanu. Na ten okres datowane są ślady archeologiczne świadczące o gospodarce, związanej z pasterstwem i kontrolowaną eksploatacją roślin dziko rosnących. W wyniku intensyfikacji badań w tym rejonie, uzyskano informacje na temat problematyki gospodarczej i społecznej oraz kulturowej społeczności mezolitycznych i neolitycznych zamieszkujących Sudan. W dotychczasowych badaniach wciąż brakuje szczegółowych studiów technologicznych zespołów kamiennych. Celem tej pracy jest analiza bogatego materiału kamiennego ze stanowiska BP424, pozyskanego podczas jednego z sezonów prac archeologicznych w ramach Projektu Bayuda. W oparciu o analizę tego inwentarza podjęto próbę wyjaśnienia jego związku z zachodzącymi przemianami gospodarczo-społecznymi. W trakcie wykopalisk udało się pozyskać prawie 6000 artefaktów kamiennych, fragmenty ceramiki i zwierzęce szczątki kostne. Materiały kamienne ze stanowiska BP424 świadczą o początkach krystalizacji gospodarki wytwórczej. Inwentarz jest bardzo zróżnicowany pod względem technologicznym i surowcowym. Zespół składa się z artefaktów odzwierciedlających rożne modele gospodarcze. Wyroby kamienne noszą ślady wytwórstwa na potrzeby łowieckie oraz produkcji związanej z eksploatacją roślin dziko rosnących. Studia wykazały zależność pomiędzy rodzajem wykorzystanej skały i formą eksploatacji.
137. Tafonomia szczątków renifera ze stanowiska Jaskinia IV - Góra Birów dr hab. Andrzej Wiśniewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnia
Jaskinia IV na Górze Birów znajduje się na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej w okolicach Podzamcza, w gminie Ogrodzieniec. W trakcie prac wykopaliskowych w latach 90. odnaleziono tutaj ślady późnośredniowiecznego, późnoneolitycznego i górnopaleolitycznego osadnictwa. Spośród kilku tysięcy szczątków ssaków odnalezionych w jaskini, 90% należało do plejstoceńskich ssaków stepotundrowych. W materiale tym dominowały szczątki reniferów, których poroże stanowiło ponad 70 %. W pracy przedstawiono wyniki analizy tafonomicznej zbioru szczątków renifera, znalezionych w jaskini IV. Analizie poddano wszystkie szczątki reniferów ze stanowiska. Wyniki analizy wskazują na dominujący udział zwierząt z przewagą drapieżników w akumulacji i modyfikacji szczątków. Nie znaleziono dowodów na to, że szczątki te mają związek z aktywnością człowieka w paleolicie.
138. Wizerunek kobiety paleolitycznej. Przedstawienia postaci żeńskiej na terenie wschodniej części Europy Środkowej dr hab. Tomasz Płonka Archeologia - stacjonarne I stopnia
139. Cmentarze nowożytnego Wrocławia. Topografia i struktura wewnętrzna prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnia
Niniejsza praca jest o nowożytnych cmentarzach Wrocławia. W niniejszej pracy opisane są trzy cmentarze- cmentarz na Zatumiu, prawosławny cmentarz przy świątyni Salwatora i cmentarz przy kościele św. Piotra i Pawła na Ostrowie Tumskim, dodatkowo jest też rozdział o pochówkach ludzi niegodnych- samobójcach, straceńcach, położnicach etc. W każdym z rozdziale opisującym dany cmentarz zawarta jest jego chronologia, przyporządkowanie religijne, jego wielkość, kształt jam grobowych i trumien, rozplanowanie grobów, ilość pochówków- pojedynczych i wieloosobowych oraz struktura wieku i płci zmarłych. Największy był prawosławny cmentarz Salwatora, znaleziono ponad 1100 pochówków anatomicznych i blisko 80 wtórnych, zmarłych było ponad 1200. Na cmentarzu na Zatumiu odnaleziono ponad 300 grobów, a zmarłych było ponad 320, na ostatnim miejscu pod względem grobów plasuje się cmentarz na Ostrowie Tumskim odnaleziono ponad 30 mogił, a liczbę zmarłych szacuje się na 50. Kształt jam grobowych oraz trumien był bardzo podobny na wszystkich trzech cmentarzach, dominował kształt prostokątny i trapezowaty. Podobne było również rozplanowanie grobów na osi wschód zachód z nielicznymi wyjątkami. Struktura wieku i płci również rysowała się bardzo podobnie, widać bardzo dużą śmiertelność dzieci, natomiast dorośli najczęściej umierali w wieku adultus i maturus.
140. Obozy koncentracyjne w Polsce. Stan badań, metody i perspektywy prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnia
Praca skupia się na opisie projektów badawczych przeprowadzonych w ostatnich latach na obszarach byłych obozów koncentracyjnych w Polsce oraz zastosowanych w ich trakcie metod prospekcji. Opisane również zostały teorie dotyczące miejsc pamięci oraz pamięci zbiorowej, społecznej i kulturowej.
141. Dieta mieszkańców miast na ziemiach polskich od XIII do XVIII w. prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnia
Celem niniejszej pracy było zrekonstruowanie diety mieszkańców miast (Wrocław, Kołobrzeg, Gdańsk, Kraków, Elbląg) położonych na ziemiach polskich od XIII do XVIII w. Na podstawie źródeł pisanych i ikonograficznych stwierdzono w niej, które z produktów były najczęściej konsumowane na przestrzeni wieków. Źródła archeobotaniczne i archeozoologiczne pozwoliły na zebranie materiałów, które zweryfikowały dane z tekstów pisanych. Dzięki informacjom ze źródeł antropologicznych było możliwe przebadanie ogólnego stanu zdrowia populacji średniowiecznych i nowożytnych pod względem przebytych chorób i występowania tzw. wyznaczników stresów. Oprócz tego, na podstawie zebranych danych ze wszystkich źródeł ustalono podział społeczno-ekonomiczny dla mieszkańców miast Wrocławia, Gdańska i Elbląga.
142. Średniowieczny zamek miejski jako rezydencja. Przykłady z terenów Śląska prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnia
Praca dotyczy średniowiecznych zamków miejskich na terenie Śląska, jako specyficznej siedziby władcy. Na wybranych przykładach kompleksów zamkowych, autor stara się przeanalizować ich wygląd, umiejscowienie i rozplanowanie przestrzenne, na podstawie pełnionej przez nie funkcji. Stan badań uniemożliwia nam w pełni rozpoznanie problematyki siedziby mieszkalnej. Analizując wybrane założenia opisane w katalogu, autor doszedł do wniosku, że były zakładane w miejscach, które zapewniały optymalną ochroną władcy.
143. Metody badawcze archeologii pól bitewnych prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnia
144. Rozwój fortyfikacji Kłodzka i Srebrnej Góry na tle Europy Środkowej prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnia
Niniejsza praca ma na celu przedstawienie rozwoju, określenie systemów i sposobów obrony fortyfikacji Kłodzka i Srebrnej Góry wraz z prześledzeniem zachodzących zmian. Stanowi próbę odnalezienia charakterystycznych rozwiązań, źródeł ich zastosowania oraz możliwego wpływu, jaki wywierały na konstrukcje kolejnych dzieł obronnych. Dokonuje również porównania wyżej wymienionych umocnień na tle Europy Środkowej. Dla potrzeb realizacji przyjętych założeń zakres terytorialny obejmuje obszary obecnych: Niemiec, Polski, Czech, Słowacji, Austrii i Węgier. Chronologicznie koncentruje się przede wszystkim na XVI-XIX wieku. Spowodowane jest to wyraźnie stosunkowo dużą ilością zachowanych materiałów źródłowych z tego okresu, a z zakresu merytorycznego wyłączono system fortyfikacji rozproszonej. Zauważalne są podobieństwa w rozwoju umocnień Srebrnej Góry i Kłodzka. W obu przypadkach okres najintensywniejszej rozbudowy przypada na XVIII wiek oraz związany jest z działalnością pruskiego korpusu inżynierów. Powstałe wtedy twierdze wzniesiono według zasad szkoły staropruskiej, a poszczególne ich dzieła opierały się na wykorzystaniu systemu bastionowego bądź kleszczowego. Pewien wpływ na ich formę miała również szkoła piemoncka. Sposób obrony uzależniony był od narysów poszczególnych umocnień oraz ich wzajemnych relacji na danym odcinku frontu. Rozpatrując tą kwestie dla całości twierdz stwierdzić należy zastosowanie kleszczowego i skrzydłowego sposobu obrony.
145. Ewolucja miecza samurajskiego w XIII-XVII w., ze szczególnym uwzględnieniem egzemplarzy w zbiorach klasztoru na Jasnej Górze prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnia
Praca ta dotyczy problematyki mieczy samurajskich, ich historii, znaczenia kulturowego oraz procesu wytwarzania. Omawiam również przemiany, jakim podlegał miecz na tle historii Japonii. W pracy podejmuję również próbę wydatowania trzech mieczy, które znajdują się w zbiorach wotywnych klasztoru na Jasnej Górze. W pierwszej części pracy omawiam budowę miecza samurajskiego ze szczególnym uwzględnieniem elementów, które mogą pomóc w określaniu ich chronologii. W dalszej części analizuję znaczenie miecza w historii i kulturze Japonii. Kolejną część pracy poświęcam procesom technologicznym, towarzyszącym wytwarzaniu miecza, w którym omawiam nie tylko produkcję głowni, ale także jej szlifowanie i produkcję habaki. W kolejnej części staram się wydatować miecze ze zbiorów klasztornych i przeanalizować ich pochodzenie co pozwoliło na zweryfikowanie datowań mieczy, jakie podaje Pan Czerwiński w swojej dokumentacji konserwatorskiej, opracowanej w latach 1976 – 1977.
146. Formy i funkcje naczyń glinianych w późnośredniowiecznym Wrocławiu ,na podsatwie materiałów ze wschodniej części miasta prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne I stopnia
147. Rośliny w ceremonii pogrzebowej w nowożytnej Europie Środkowej prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne II stopnia
Rośliny w nowożytnej ceremonii pogrzebowej występowały pod postacią kwiatów, bukietów, gałązek, wieńców, wianków dziewiczych. Stosowane były jako wypełnienie poduszek, materacy oraz kołder trumiennych. Owoce oraz gałązki ziół były formą daru dla zmarłego, atrybutem posługujących podczas ceremonii, który po jej zakończeniu trafiał do trumny. Gałązkami dekorowano nie tylko ciała, lecz również i domostwa, w których odbywała się stypa. Zioła stosowane były do wypełniania ciał poddawanych procesowi balsamowania. Rośliny umieszczane w pochówkach miały spełniać funkcje praktyczne: dekoracyjne, zapachowe, konserwujące, wysuszające, pochłaniać produkty rozkładu, ułatwiać ułożenie ciała, odstraszać szkodniki, zapewniać spokój, chronić zmarłego i żyjących przed złem, oraz przekazywać moralizujący komunikat żałobnikom.
148. Średniowieczny a nowożytny obrządek pogrzebowy w Europie Środkowej. Próba porównania prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne II stopnia
Celem pracy jest opisanie i analiza przemian w obrządkach pogrzebowych w późnym średniowieczu i nowożytności w Europie Środkowej. W tym celu praca została podzielona na trzy rozdziały, gdzie pierwszy stanowi opis obrządku stosowanego w okresie późnego średniowiecza, drugi rozdział opisuje obrządek stosowany w nowożytności, zaś trzeci rozdział jest próbą podsumowania i analizy wcześniej przedstawionych rytuałów i wyciągnięcia wniosków odnośnie zaszłych przemian i tego co je spowodowało. Aby to było możliwe, przeanalizowano dużą ilość pochówków z terenów Środkowej Europy.
149. Technologia produkcji piwowarskiej w średniowieczu prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne II stopnia
150. Wędrówki rzeczy i idei w późnym średniowieczu i wczesnej nowożytności na przykładzie Śląska prof. dr hab. Jerzy Piekalski Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca opisuje wędrówki pewnych grup przedmiotów obcego pochodzenia na Śląsku w późnym średniowieczu i wczesnej nowożytności. Celem pracy jest próba ustalenia skąd przedmioty te przybyły i na podstawie tego, ustalenie kontaktów ludności Śląska w danym okresie. Każdy z trzech rozdziałów opisuje inną grupę zabytków, a są to kolejno: kamionka Grupy Falkego, przedmioty związane z pielgrzymowaniem oraz monety obcego pochodzenia.