wyszukiwanie/filtrowanie
Lp. Temat pracy Promotor Program studiów
61. Świadectwa archeologiczne rządów cesarza Hadriana w Imperium Rzymskim. dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne II stopnia
Cesarz Hadrian panował przez dwadzieścia jeden lat nad Imperium Rzymskim. Ponad połowę tego czasu spędził w podróżach po prowincjach. Jego ślady widoczne są w architekturze, na podstawie której można odtworzyć dokładne trasy. Budował świątynie, akwedukty, termy, drogi. Przywiązywał ogromną wagę do historii i tradycji. Był entuzjastą Grecji i Egiptu, co też można stwierdzić na podstawie realizowanych przez niego założeń. Dbał również o swoich poddanych budując obiekty użyteczności publicznej. Obrazem jego podróży było stworzenie dokładnych replik oraz budynków inspirowanych doświadczeniami estetycznymi z prowincji w willi w Tivoli.
62. Wizerunki kobiet na stelach grobowych i naiskoi z antycznych Aten i ich okolic. dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne II stopnia
Do pracy została wybrana grupa 51 steli grobowych i naiskoi, pochodzących z Aten, ale datowanych na różne odcinki chronologiczne. Zabytki zostały następnie dokładnie opisane przez autorkę pod kątem wizerunków kobiet na nich występujących. Opis posłużył do sporządzenia szczegółowej analizy, prześledzenia toku zmian chronologicznych i terytorialnych oraz wskazaniu prawidłowości w przedstawianiu poszczególnych rodzajów scen. Celem pracy było zbadanie znaczenia kobiet w starożytności porównując obraz wyłaniający się z analizy nagrobków z danymi na temat ich społecznej sytuacji pochodzącymi z literatury.
63. Mumifikacja zwierząt w starożytnym Egipcie. dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne I stopnia
W niniejszej pracy licencjackiej autorka analizuje proces mumifikacji zwierzęcej z terenu starożytnego Egiptu. Motywem przewodnim są obiekty, które stanowią najpowszechniejsze z mumifikowanych zwierząt, ze względu na identyfikacje z bóstwami stojącymi na czele panteonu egipskiego. Celem pracy jest ukazanie zarówno poszczególnych cech morfologicznych jak i okoliczności powstania mumii i jej pochówku. Miejscami odkrycia wszystkich analizowanych obiektów są stanowiska sepulkralne. Jednak, sposoby grzebania są różnorodne, ze względu na wartość jaką przejawiały dane stworzenia. Podstawowe rozróżnienie polegało na kategoryzacji stworzenia jako wota bądź towarzysza człowieka, który był pogrzebany wraz z pupilem bądź dokonywano pochówków indywidulanych. Co więcej, datacja przebadanych artefaktów wiązana jest przede wszystkim z okresem późnym, ale również z ptolemejskim oraz rzymskim. Specyfika analizowanych mumii dotyczy przede wszystkim pozycji, w jakiej formowano ciała zwierząt, a także ich wieku, płci, czy przyczyny śmierci oraz występujących zmian chorobowych, co jest możliwe do odtworzenia za pośrednictwem zdjęć rentgenowskich. Niestety, ze względu na fragmentaryczną dokumentację nie zawsze można stwierdzić skąd dany obiekt pochodzi, a więc niektóre ze zmumifikowanych zwierząt pozbawione są kontekstu, aczkolwiek w dalszym ciągu przedstawiają sobą wartość naukową. Z uwagi na dużą liczbę odkrytych mumii zwierzęcych, analiza każdego z mumifikowanych gatunków stanowi działanie w tym przypadku zbędne, dlatego też autorka uwzględniła te gatunki, które wiązane są z najważniejszymi bóstwami. W związku z powyższym zanalizowane zostały: psowate, kotowate oraz ptactwo drapieżne. Canidae (łac. psowate) stanowią najpowszechniejsze z mumii zwierzęcych, przez wzgląd na występowanie zarówno wotów, ale również pochówków w typie psa-towarzysza. Także Felidae (łac. kotowate) były dla Egipcjan stworzeniami o wysokim znaczeniu, a więc istnieje ogromna liczba artefaktów w postaci mumii wotywnych. Natomiast, Aves (łac. ptaki drapieżne) stanowią zwierzęta ofiarowywane bóstwom jako wota w ilościach ogromnych, aczkolwiek wiele z nich okazuje się być sfałszowane.
64. Całuny grobowe z rzymskego Egiptu. dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne I stopnia
W pracy omówione zostały przykłady całunów mumiowych z rzymskiego Egiptu. Datowane są one na okres od I w. n.e. do poł. IV w. n.e., znaczna większość zabytków pochodzi jednak z II i III w. n.e. Pochodzą one ze stanowisk o długiej tradycji oraz z nowo założonych w okresie rzymskim ośrodków. Całuny służyły do obwijania mumii. Były bogato dekorowane z przedstawieniem zmarłej osoby. Ikonografia całunów wywodzi się z dwóch kręgów kulturowych: egipskiego i hellenistycznego. Portrety zmarłych noszą cechy naturalistyczne i wywodzą się ze sztuki hellenistycznej. Towarzyszą im symbole odnoszące się do dogmatów religii egipskiej, szczególnie mitologii ozyriańskiej i solarnej. Przedstawione osoby wiąże się z ówczesną elitą, podlegającą silnym wpływom hellenistycznym. W pracy podjęta została próba ustalenia zależności między wizerunkiem na całunie, pochodzeniem obiektu i specjalizacją warsztatu.
65. Higiena w starożytnej Grecji i Rzymie na podstawie źródeł archeologicznych. dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne I stopnia
Praca opisuje zjawiska związane z higieną w starożytnej Gracji i Rzymie na podstawie budowli oraz przedmiotów służących do zachowywania higieny.
66. Fryzury Rzymianek w świetle źródeł archeologicznych. dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne II stopnia
Praca magisterska ma na celu przybliżenie rozwoju mody i zmieniających się trendów we fryzurach Rzymianek. Analizie zostały poddane gemmy, portrety fajumskie i monety. W pracy zostały wzięte pod uwagę kobiety należące do elity, klas wyższych, ewentualnie do klasy średniej. Autorka postara się wskazać podobieństwa i różnice w uczesaniach dam wynikające także z terenów zamieszkiwania.
67. Przedstawienia narzędzi budowlanych i rzemieślniczych na reliefach i w rzeźbach starożytnego Rzymu dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne I stopnia
Praca ma na celu zebranie ilustracji wybranych reliefów pochodzących z okresu starożytnego Rzymu i nadanie im formy katalogu, a także próbę identyfikacji ukazanych na tych reliefach narzędzi budowlanych i rzemieślniczych oraz metod posługiwania się nimi. W pracy postawiono tezę, że analiza przedstawień ukazanych na reliefach i rzeźbach pozwoli na identyfikację narzędzi budowlanych i rzemieślniczych, które odgrywały istotną rolę i były najczęściej używane w okresie starożytnego Rzymu.
68. Sport u Etrusków w świetle źródeł archeologicznych dr hab. Mateusz Żmudziński Archeologia - stacjonarne I stopnia
Moją pracą jest analiza przedstawień sportowców w sztuce etruskiej na podstawie źródeł archeologicznych i ikonograficznych. W skład wykorzystanych przeze mnie źródeł weszły: plastyka figuralna, gemmy, lustra z brązu, malarstwo grobowe i naczynia ceramiczne. W moim opracowaniu znalazło się 45 zabytków sztuki etruskiej. Wszystkie zostały krótko opisane i skatalogowane. Zbiór pochodzi głównie z VII - III wieku p.n.e., a więc czasu kiedy cywlizacja etruska rozwijała się na Półwyspie Apenińskim i okalających go wyspach. Powodem dla którego oparłem się na źródłach archeologicznych jest brak źródeł pisanych pochodzących z czasów kiedy Etruskowie, Grecy i Rzymianie współegzystowali razem na terenie Italii. Jedyne dzieło antyczne do którego się odniosłem to praca Liwiusza - rzymskiego historyka, który jednak żył i pisał dopiero na przełomie er, a więc w okresie kiedy cywilizacja etruska leżała już martwa u stóp Rzymu. Problemem okazał się tu również stan badań nad tematem, który jak dotąd został niedostatecznie zbadany. Mimo tych wszystkich dylematów, przedstawienia sportu u Etrusków okazały się bardzo interesującym przedmiotem badań dzięki któremu można dowiedzieć się więcej o kulturze tego tajemniczego społeczeństwa.
69. Formowanie się stanowisk schyłkowopaleolitycznych.Przykład stanowiska Sowin 9,pow.Nysa. dr hab. Andrzej Wiśniewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
70. Ceramika z rowu odkrytego na stanowisku nr 22 w Radłowicach, gm. Domaniów dr hab. Andrzej Wiśniewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnia
Celem niniejszego opracowania jest poznanie funkcji i chronologii ceramiki, jaka zalegała w obiekcie (rowie) nr 1 wykopu 1/2015 ze stanowiska Radłowice 22, gm. Domaniów. Obserwacje wykonano w sposób makroskopowy, a analiza materiału została przeprowadzona za pomocą kujawskiego systemu opisu cech makromorfologii, mikromorfologii, technologii oraz ornamentyki. Informacje zebrano w bazie danych MS Access. Na podstawie analizy stwierdzono brak związków pomiędzy charakterem naczyń ceramicznych i stratygrafią, co wskazuje na śmietniskowy charakter zbioru. Dowiedziono także, iż opisywany zespół nie wyróżnia się na tle innych zbiorów, uzyskanych ze stanowiska kultury unietyckiej w Radłowicach oraz porównywanego w tej pracy stanowiska w Bruszczewie. Zespoły zawierają podobne cechy technologiczne. Ceramikę można datować na wczesną epokę brązu (faza BA2/B1).
71. Tafonomia szczątków renifera ze stanowiska Jaskinia IV - Góra Birów dr hab. Andrzej Wiśniewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnia
Jaskinia IV na Górze Birów znajduje się na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej w okolicach Podzamcza, w gminie Ogrodzieniec. W trakcie prac wykopaliskowych w latach 90. odnaleziono tutaj ślady późnośredniowiecznego, późnoneolitycznego i górnopaleolitycznego osadnictwa. Spośród kilku tysięcy szczątków ssaków odnalezionych w jaskini, 90% należało do plejstoceńskich ssaków stepotundrowych. W materiale tym dominowały szczątki reniferów, których poroże stanowiło ponad 70 %. W pracy przedstawiono wyniki analizy tafonomicznej zbioru szczątków renifera, znalezionych w jaskini IV. Analizie poddano wszystkie szczątki reniferów ze stanowiska. Wyniki analizy wskazują na dominujący udział zwierząt z przewagą drapieżników w akumulacji i modyfikacji szczątków. Nie znaleziono dowodów na to, że szczątki te mają związek z aktywnością człowieka w paleolicie.
72. Wytwórczość naczyń ceramicznych i ich użytkowanie na osadzie kultury lendzielskiej w Księginicach Wielkich, stanowisko 29 dr hab. Andrzej Wiśniewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Celem niniejszej pracy jest próba zrekonstruowania etapów wytwarzania i użytkowania naczyń ceramicznych przez ludność kultury lendzielskiej na osadzie w Księginicach Wielkich, woj. dolnośląskie. Materiały, które są przedmiotem rozważań, były do tej pory jedynie ogólnie omówione w raportach archeologicznych. W niniejszej pracy zastosowano szerszy zestaw analiz, które objęły technologię, makro- i mikromorfologię form, ich zdobnictwo oraz cechy metryczne. W celu odtworzenia poszczególnych kroków produkcji i użytkowania posłużono się koncepcją łańcucha operacji. Pozwoliło to usystematyzować i pogłębić obserwacje dotyczące przygotowania surowca oraz poszczególnych faz formowania i opracowywania wraz ze stosowanymi technikami, zdobieniem, kończąc na suszeniu i wypale. Jeżeli chodzi o użytkowanie naczyń, to udało się wykazać, że ich „życie” nie zawsze kończyło się w momencie rozbicia. Niektóre formy mogły być naprawiane, natomiast pojedyncze fragmenty poddawano swego rodzaju recyklingowi i używano ich jako narzędzi.
73. Wytwórczość półsurowca wiórowego w kulturze magdaleńskiej na stanowisku Sowin 7, gm. Łambinowice, na podstawie materiałów uzyskanych w 2001 roku dr hab. Andrzej Wiśniewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnia
Celem pracy licencjackiej jest przedstawienie wyników analiz dotyczących sposobów produkcji półsurowca wiórowego w kulturze magdaleńskiej w oparciu o materiały pochodzące z badań wykopaliskowych przeprowadzonych na stanowisku Sowin 7, gm. Łambinowice, pow. nyski przez zespół M. Furmanka w 2001 roku. Stanowisko 7 w Sowinie znajduje się przy południowo-wschodniej krawędzi Wału Niemodlińskiego, w obrębie niewielkiego wywyższenia. Stanowisko zawiera dwa horyzonty kulturowe. Horyzont z wyrobami magdaleńskimi znajduje się w warstwie ornej oraz w stropie osadów pochodzenia eolicznego. Poniżej piasków eolicznych odkryto bogaty zespół wyrobów kultury epigraweckiej. W pracy przedstawiam wyniki badań nad sposobami produkcji wiórów magdaleńskich w oparciu o studia składankowe, analizy morfometryczne i klasyfikację typologiczną. Przeprowadzona analiza wskazuje na to, że grupy magdaleńskie selekcjonowały surowiec uwzględniając jego jakość, wielkość i kształt. Zwraca uwagę standaryzacja w formach rdzeni (okazy z wydłużoną odłupnią). W otrzymywaniu półsurowca preferowano metodę jednokierunkową. Cechą powtarzalną i wyjątkową dla magdalenienu jest specyficzna zaprawa pięty i ślady po tym zabiegu, widoczne na piętkach wiórów, które określane są en éperon (ostroga).
74. 2. Dominika Tokarz, Ogniska w kulturze graweckiej na ziemiach polskich dr hab. Andrzej Wiśniewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnia
Celem niniejszej pracy jest określenie roli ognisk w przestrzeni obozowisk łowców i zbieraczy. Jako tło porównawcze wykorzystano model centralnego ogniska, który do literatury został wprowadzony przez L. Binforda. Przedmiotem badań są graweckie i epigraweckie stanowiska z terenów ziem polskich, na których odnotowano ślady użytkowania ognia. Analizę poprzedzono oceną stanu zachowania stanowisk oraz oceną publikowanej dokumentacji. Na podstawie analizy porównawczej stwierdzono, że w przypadku ujętych w pracy stanowisk, występowanie modelu etnoarcheologicznego nie jest regułą, a ogniska mogły pełnić nie tylko rolę centrum, skupiającego materialne pozostałości aktywności łowców i zbieraczy. Można zauważyć, że skupienia wyrobów występowały zarówno w pobliżu ognisk, jak i w oddaleniu od nich. Odnotowano także izolowane ogniska.
75. Technologia inwentarza kamiennego ze stanowiska BP424 z terenu Pustyni Bayuda w Sudanie dr hab. Andrzej Wiśniewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Początki holocenu są uważane za czas przełomowy w dziejach Sudanu. Na ten okres datowane są ślady archeologiczne świadczące o gospodarce, związanej z pasterstwem i kontrolowaną eksploatacją roślin dziko rosnących. W wyniku intensyfikacji badań w tym rejonie, uzyskano informacje na temat problematyki gospodarczej i społecznej oraz kulturowej społeczności mezolitycznych i neolitycznych zamieszkujących Sudan. W dotychczasowych badaniach wciąż brakuje szczegółowych studiów technologicznych zespołów kamiennych. Celem tej pracy jest analiza bogatego materiału kamiennego ze stanowiska BP424, pozyskanego podczas jednego z sezonów prac archeologicznych w ramach Projektu Bayuda. W oparciu o analizę tego inwentarza podjęto próbę wyjaśnienia jego związku z zachodzącymi przemianami gospodarczo-społecznymi. W trakcie wykopalisk udało się pozyskać prawie 6000 artefaktów kamiennych, fragmenty ceramiki i zwierzęce szczątki kostne. Materiały kamienne ze stanowiska BP424 świadczą o początkach krystalizacji gospodarki wytwórczej. Inwentarz jest bardzo zróżnicowany pod względem technologicznym i surowcowym. Zespół składa się z artefaktów odzwierciedlających rożne modele gospodarcze. Wyroby kamienne noszą ślady wytwórstwa na potrzeby łowieckie oraz produkcji związanej z eksploatacją roślin dziko rosnących. Studia wykazały zależność pomiędzy rodzajem wykorzystanej skały i formą eksploatacji.
76. Wytwórczość wiórów w kulturze epigraweckiej na przykładzie materiałów uzyskanych w latach 2012 oraz 2013 na stanowisku 7 w Sowinie, pow. nyski. dr hab. Andrzej Wiśniewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnia
U schyłku maksymalnego ochłodzenia (MIS2) na wyżynach środkowoeuropejskich pojawiły się ugrupowania, będące epigonami tradycji graweckiej. Pozostałości materialne związane z ich aktywnością są określane mianem epigrawetienu. Znaleziska utożsamiane z tą kulturą odkryto na stanowisku otwartym Sowin 7, w powiecie nyskim. W niniejszej pracy zostały zaprezentowane rezultaty badań nad metodą produkcji półsurowca wiórowego w kulturze epigraweckie. Skupiono się na znaleziskach odkrytych w latach 2012-2013 na stanowisku Sowin 7. Opracowanie to oparte było na danych morfologicznych i metrycznych grupy rdzeni i półsurowca wiórowego, które przeanalizowano za pomocą testów statystycznych. Wyniki badań wskazują, że w celu uzyskania półsurowca o preferowanej długości i grubości wykorzystywano głównie rdzeń jednopiętowy. Rzadziej wykorzystywana była metoda dwukierunkowa redukcji rdzenia. Podczas produkcji sięgano przede wszystkim po surowiec lokalnego pochodzenia (krzemień narzutowy). Ta tendencja nie na wszystkich stanowiskach wyraziła się w podobny sposób. Analiza porównawcza pokazuje, że na terenach Polski południowej wykorzystywano głównie surowiec lokalny z widocznym udziałem surowców sprowadzonych z rejonu Karpat, ale np. w Kotlinie Panońskiej większość znalezisk została wykonana z surowców przyniesionych z obszarów znajdujących się na północ, m.in. ze Śląska, Małopolski, czy zachodniej Ukrainy. W trakcie produkcji wiórów wykorzystywano rdzenie z przygotowanymi bokami, podstawami i piętami. Przed właściwą redukcją i podczas jej zaawansowanego stadium stosowano zatępiska. Średnie wymiary uzyskiwanego półsurowca w Sowinie nie odbiegają od wymiarów wiórów znanych z innych stanowisk epigraweckich Europy Środkowej.
77. Technologie predeterminowane w późnej fazie paleolitu środkowego w oparciu o artefakty horyzontu dolnego stanowiska 1 przy al. Hallera we Wrocławiu. dr hab. Andrzej Wiśniewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Niniejsza praca ma na celu przedstawienie wyników badań dotyczących zastosowanych metod lewaluaskich na tle innych strategii redukcji rdzenia w oparciu o inwentarz kamienny horyzontu dolnego stan. 1 przy al. Hallera we Wrocławiu (SW Polska). Osady geologiczne, w których spoczywały zabytki horyzontu dolnego, są datowane za pomocą metody optoluminescencyjnej (OSL) na wczesną fazę zlodowacenia Wisły. W studiach nad materiałem posłużono się analizami technologicznymi, morfologicznymi i statystycznymi. Stwierdzono, iż neandertalczycy wykorzystywali najczęściej metody predeterminowane w typie lewaluaskim. Praca pokazuje, że były one elastycznie wykorzystywane przez ludzi archaicznych, którzy świadomie rezygnowali z niektórych elementów procedury z uwagi na jakość surowca kamiennego. Cechą obecną w każdym rdzeniu lewaluaskim jest specjalne przygotowanie części proksymalnej strony dolnej, czego skutkiem było powstanie pięty typu czapka żandarma. Z kolei odłupnia rdzenia lewaluaskiego nie była poddawana wyszukanemu przygotowaniu. Łowcy-zbieracze posługiwali się również innymi metodami, takimi jak dyskoidalna, Kombewa i jednokierunkowa.
78. Procesy odpowiedzialne za gromadzenie się szczątków kostnych fauny plejstoceńskiej w rejonie stanowiska Kraków, ul. Spadzista. dr hab. Andrzej Wiśniewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Stanowisko znane jako Kraków, ul. Spadzista, znajduje się na północnym cyplu Sikornik we wschodniej części Pasma Sowiniec na terenie Krakowa. Jest to największe w Polsce skupisko szczątków mamuta powstałe 24 tys. lat temu. W tym czasie obszar ten był wizytowany przez łowców i zbieraczy kultury graweckiej. Przedmiotem tej pracy są szczątki fauny plejstoceńskiej, uzyskane podczas sezonów wykopaliskowych 2016-2017. Zbiór w większości składa się ze szczątków mamuta. Odnaleziono także pojedyncze kości pieśca, wilka oraz konia. Praca prezentuje rezultaty analizy tafonomicznej szczątków kostnych ze stanowiska Kraków, ul. Spadzista. Oprócz przepalonych szczątków kostnych, nie znaleziono żadnych modyfikacji kulturowych na opracowywanej serii szczątków kostnych. Obserwacje wskazują na istotny wpływ procesów postdepozycyjnych na zachowanie materiału archeologicznego, a także na jego rozproszenie. Uzyskane dane skłaniają do rozważań na temat procesów odpowiedzialnych za formowanie się tego typu stanowisk. Dociekania wskazują na niewielką rolę ludzi w procesie modyfikacji materiału oraz znaczący wpływ procesów denudacyjnych w trakcie formowania się stanowiska Kraków, ul. Spadzista.
79. Środkowo- i wczesnogórnopaleolityczne przedmioty symboliczne z wybranych stanowisk Europy Środkowej dr hab. Andrzej Wiśniewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnia
W tekście poruszony został problem zaklasyfikowania jako symboliczne środkowo- i wczesnogórnopaleolitycznych znalezisk z Europy Środkowej. Opisano 16 artefaktów i grup artefaktów z Polski, Czech, Węgier, Rumunii i Bułgarii, oraz przyporządkowano każdemu z nich cechy, wskazujące na przynależność do grupy zabytków symbolicznych. W efekcie potwierdzono, że środkowoeuropejscy neandertalczycy wykazywali zachowania symboliczne.
80. Importy surowców kamiennych w paleolicie górnym i schyłkowym między Odrą a Nysą Kłodzką dr hab. Andrzej Wiśniewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne I stopnia
Celem pracy było udokumentowanie wyrobów wykonanych z importowanych surowców skalnych przynależących do stanowisk z górnego i schyłkowego paleolitu, położonych na obszarze pomiędzy dolinami Odry i Nysy Kłodzkiej. Wykazano, że większość importów skalnych miała miejsce podczas górnego paleolitu. Surowce były sprowadzane z kilkunastu wychodni znajdujących się na terenie Polski, Czech i Słowacji. Maksymalny dystans mógł wynosić około 200 km. Najliczniej reprezentowane są radiolaryty karpackie. Interesujące, że z surowców tych wykonano zarówno narzędzia retuszowane, jak i rdzenie oraz półsurowiec.
81. Neolityczne aerofony na terenie Europy dr hab. Andrzej Wiśniewski prof. UWr Archeologia - stacjonarne II stopnia
Celem niniejszej pracy jest próba rekonstrukcji wytwarzania i użytkowania aerofonów w neolicie. Przedmiotem badań są znaleziska interpretowane jako instrumenty dęte z terenów Europy. Stosując klasyfikację instrumentów Hornbostela-Sachsa, rozbudowaną przez autorkę, wyróżniono różne typy aerofonów. Zaobserwowano znaczne zróżnicowanie formalne znalezisk. Na podstawie publikowanych danych na temat śladów na artefaktach, wykorzystanych surowców oraz obserwacji rekonstruktorów, wykonujących repliki dawnych instrumentów dętych, udało się przybliżyć proces wytwarzania. Analiza śladów użytkowania, kontekstu odkrycia zabytków oraz analogie etnograficzne pozwoliły przedstawić możliwe funkcje aerofonów. Wiele danych przemawia za tym, że sposób wykorzystywania instrumentów dętych w neolicie był bardzo zróżnicowany. Porównanie cech aerofonów z kulturami archeologicznymi, pozwoliło również stwierdzić, że dla niektórych jednostek kulturowych charakterystyczne są określone kategorie instrumentów.
82. POŹNOŚREDNIOWIECZNE ODWAŻNIKI Z ZIEM POLSKICH prof. dr hab. Krzysztof Wachowski Archeologia - stacjonarne I stopnia
83. Świadectwo pierwszej wojny światowej w świetle archeologii prof. dr hab. Krzysztof Wachowski Archeologia - stacjonarne II stopnia
Przedmiotem niniejszej pracy jest badanie świadectwa okresu pierwszej wojny światowej z perspektywy archeologii. Analiza zagadnienia została poprzedzona rysem historycznym. Omówiono genezę pierwszej wojny światowej oraz ukazano jej wpływ na losy polityczne świata i ówczesne społeczeństwo. W dalszej części zwrócono uwagę na bogactwo i różnorodność źródeł i zabytków stanowiących świadectwo konfliktu z lat 1914 – 1918. Podkreślono także, możliwość nieustannego zdobywania wiedzy, odkrywania nowych faktów na temat, wydawałoby się znanego i tak dobrze udokumentowanego okresu historii. W pracy omówiono również najważniejsze zagadnienia, dotyczące propedeutyki prowadzenia wykopalisk archeologicznych związanych z pierwszą wojną światową. Podkreślono, czym różnią się one od większości pozostałych prac terenowych, jakie niosą obietnice dla nauki a także, jakie zagrożenia wiążą się z eksploracją pozostałości pierwszej wojnie. W tekście zwrócono uwagę na miejsca prowadzenia badań ratunkowych i prac programowych. Omówiono kluczowe stanowiska, na których odsłania się znaczną ilość zabytków, od nieruchomych obiektów po liczne pojedyncze ruchomości będące pozostałościami sprzętu wojskowego a także prywatną własnością żołnierzy o charakterze pozamilitarnym. Charakterystyce poddane zostały liczne źródła związane z Wielką Wojną a także zabytki, które choć powstały już po wojnie, łączą się tylko z nią i stanowią ważne świadectwo tamtych lat. Są to wszelkiego rodzaju miejsca pamięci - cmentarze, monumenty, pomniki i cenotafy. Szczególną uwagę zwrócono również na znaleziska, jakimi są ludzkie szczątki, które nadają wykopaliskom bardziej osobisty charakter. Podkreślono, że dzięki archeologii pól bitewnych część poległych na wojnie żołnierzy, uznanych wcześniej za zaginionych, może zostać odnalezionymi a nawet zidentyfikowanymi przez badaczy. Tekst ten często ukazuje, jak ważnymi dla badania świadectwa okresu wojny są zabytki znajdujące się dziś w muzeach oraz prywatnych kolekcjach. Choć przedmiotem zainteresowania archeologów są głównie pochodzące z wykopalisk artefakty oraz obiekty odkrywane na stanowiskach, zakres badań nad konfliktem znacznie wykracza poza obszary prowadzenia prac eksploracyjnych. W pracy omówiono też pewną unikalną grupę zabytków, typowych niemal wyłącznie dla lat 1914 – 1918 – Nagelfiguren wraz z ideą ich fundowania oraz polski odpowiednik tego przedsięwzięcia, czyli tarcze legionów. Zwrócono też uwagę na świadectwo o niepowtarzalnym charakterze – literaturę. Przywołano, w związku z tym, przykłady tzw. „poezji okopowej” oraz wybraną korespondencję pochodzącą z czasów wojny. Niniejszy tekst zwraca także uwagę na pułapki identyfikacji zabytków oraz niejasności wynikające z nienależytej znajomości lub błędnego odczytania symboliki tamtych czasów. W zakończeniu podkreślono rolę archeologii w zdobywaniu wiedzy o konflikcie dobrze już znanym. Zaznaczono również, że nie tylko wykopaliska czy archiwa dostarczają informacji o czasach minionych, ale i znajdu
84. ZAWIESZKI RZĘDU KOŃSKIEGO Z TERENÓW POLSKI NA TLE EUROPEJSKIM prof. dr hab. Krzysztof Wachowski Archeologia - stacjonarne I stopnia
85. Piśmiennictwo średniowieczne w Polsce w świetle źródeł archeologicznych prof. dr hab. Krzysztof Wachowski Archeologia - stacjonarne II stopnia
86. OZDOBY I AKCESORIA STROJU Z METALI KOLOROWYCH ZE SZCZECIŃSKIEGO prof. dr hab. Krzysztof Wachowski Archeologia - stacjonarne II stopnia
87. BILDERBÄCKERZY A WYTWÓRCY PÓŹNOŚREDNIOWIECZNYCH FIGUREK CERAMICZNYCH ZE ŚLĄSKA prof. dr hab. Krzysztof Wachowski Archeologia - stacjonarne II stopnia
88. "Zarazem otwiera i zamyka"-czyli o symbolice klucza i kłódki:od średniowiecza po XVI/XVII w. prof. dr hab. Krzysztof Wachowski Archeologia - stacjonarne I stopnia
89. FORTYFIKACJE POLOWE I WOJNY ŚWIATOWEJ prof. dr hab. Krzysztof Wachowski Archeologia - stacjonarne I stopnia
90. ADAPTACJA ZACHOWAŃ HISZPANÓW W NOWYM ŚWIECIE W XVI WIEKU W ŚWIETLE PRZEMIAN W UZBROJENIU prof. dr hab. Krzysztof Wachowski Archeologia - stacjonarne I stopnia