W mojej pracy zajęłam się zagadnieniem komunikacji wspierającej i alternatywnej (AAC) w rozwoju dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym, które stanowią dużą i bardzo zróżnicowaną grupę użytkowników AAC. Pierwszy rozdział dotyczy mózgowego porażenia dziecięcego. Przytoczone zostały definicje tego schorzenia i wyszczególnione przyczyny według podziału ze względu na czas powstania uszkodzenia. W następnej kolejności zostały przedstawione typologie mózgowego porażenia dziecięcego według różnych autorów oraz różne zaburzenia współwystępujące. Rozdział zawiera też opis rozwoju psychofizycznego dziecka z mózgowym porażeniem dziecięcym, ze szczególnym uwzględnieniem zaburzeń mowy. Drugi rozdział rozpoczyna się opisem funkcji mowy i języka w życiu człowieka, a szczególnie w rozwoju dziecka. Następnie zwracam uwagę na kwestię wczesnej interwencji przy zaburzeniach mowy i języka oraz na to, że porozumiewać się można także niewerbalnie. W dalszej części rozdziału opisuję, czym jest komunikacja alternatywna i wspomagająca, jakie są jej założenia, kto może z niej korzystać i w jakim celu. Przedstawiam także przykładowe systemy i zestawy AAC wykorzystywane w Polsce: Symbole Blissa, PCS, Słownik Makaton oraz Piktogramy. Nawiązuję do diagnozy AAC, warunków koniecznych do efektywnego z niej korzystania, dostępnych pomocy, różnych udogodnień. Opisuję techniki korzystania z systemów, sposób doboru słownictwa i korzystania z niego. Trzeci rozdział został poświęcony dwójce dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym – Ninie (lat 11) i Jakubowi (lat 12). Zawiera opis placówki edukacyjnej, do której uczęszczają, zebrane informacje o dzieciach, w tym o ich poziomie i sposobie komunikacji oraz opis przeprowadzonych działań – obserwacji podczas lekcji w szkole wraz z czynnym uczestnictwem w zajęciach, podczas których wykorzystywana była komunikacja alternatywna i wspomagająca. Rozdział kończy się refleksją na temat roli komunikacji alternatywnej i wspomagającej w rozwoju i codziennym życiu opisywanych dzieci. Reflekcje zostały sformułowane na podstawie obserwacji oraz rozmów z matkami i nauczycielkami dzieci.

Swoją pracę poświęciłam zagadnieniu jakim jest autyzm, a dokładnie metodom dyrektywnym i niedyrektywnym w rehabilitacji osób z autyzmem. Powyższym zaburzeniem rozwojowym interesuję się od dwóch lat. Autyzm jest zaburzeniem coraz częściej występującym w populacji, stąd należy mu się szczególna uwaga. W pierwszym rozdziale skupiłam się na opisaniu autyzmu z perspektywy naukowej. Skupiłam się na definicjach, etiologii, diagnozie, klasyfikacji i typologii autyzmu. Opisałam ponadto funkcjonowanie psychospołeczne osób z autyzmem. Drugi rozdział poświęciłam terapiom dyrektywnym i niedyrektywnym. Scharakteryzowałam terapię behawioralną, holding, metodę opcji, floor time, RDI, GPS i terapię więzi i dialogu Hanny Olechnowicz. Na koniec opisałam również model TEACCH jako holistyczne ujęcie podejścia do rehabilitacji i edukacji osób z autyzmem. Trzeci zaś rozdział poświęciłam na zaprezentowanie doświadczeń własnych, które zdobyłam będąc wolontariuszką chłopca z autyzmem prowadzonego terapią niedyrektywną. Ponadto skupiłam się na owej niedyrektywności i jej podłożu naukowym, gdyż metody rehabilitacji oparte na terapiach niedyrektywnych są głównym przedmiotem moich zainteresowań naukowych.

Tematem mojej pracy licencjackiej jest Seksualność osób z zespołem Downa. Na początku poruszana jest tematyka odnosząca się do zarysu historycznego. Można w niej zapoznać się z opisem pierwszych zapisów istnienia osób z zespołem Downa oraz doniesień na temat ich położenia społecznego, a także rozwoju badań nad trisomią. Kolejny fragment dotyczy próby zdefiniowania tej aberracji chromosomowej, jej przyczyna jak również głównych objawów. Następnie przedstawione są informacje związane z rozwojem fizycznym, motoryczny, poznawczym i psychospołecznym. Kolejny rozdział pracy poświęcony został seksualności. Można w nim uzyskać informację na temat definiowania terminu "seksualizm", prawidłowego rozwoju u osób pełnosprawnych jak również przebiegu rozwoju seksualnego u osób z zespołem Downa. W tej części pracy także omawiana jest pokrótce tematyka wychowania seksualnego oraz postaw i wiedzy ludzi na temat rozwoju seksualnego. Pod koniec pracy została przeprowadzona analiza trzech rozmów na temat ich wiedzy o edukacji i rozwoju seksualnym, a także stosunku do osób z zespołem Downa.

Prace napisałam pod wpływem swoich doświadczeń z mojego pierwszego pobytu w Domu Dziecka w Kasisi w Zambii w okresie czerwiec-wrzesień 2014 roku. W trakcie swojej pracy w domu dziecka miałam okazję zaobserwować panujące tam stosunki dzieci zdrowych względem wychowanków z niepełnosprawnością. W pierwszym rozdziale swojej pracy skupiłam się na próbie zdefiniowania, określenia i sklasyfikowania problemu niepełnosprawności. Ponad to zwróciłam uwagę na historyczną ewolucję terminów określających osoby z niepełnosprawnością. Pochyliłam się również nad typologią, etiologią i epidemiologią niepełnosprawności. W ten sposób starałam się holistycznie podejść do niepełnosprawności i jej charakterystyki, by następnie móc mówić o postawach i zjawiskach społecznych, jakie są widoczne w społeczeństwie zarówno polskim jak i zambijskim. W drugim rozdziale podjęłam próbę zdefiniowania postaw społecznych, opisu ich powstawania i czynnikami je warunkującymi. Zwróciłam uwagę na etapy, jakie muszą zajść w jednostce, aby postawa się wytworzyła. W dalszej części poruszyłam również temat możliwości zmian postaw. Następnie opisałam proces marginalizacji społecznej osób z niepełnosprawnością, jako jeden ze skutków negatywnych postaw społecznych wobec nich, widoczny w każdej społeczności. Przedstawiłam również typowe stereotypy dotyczące osób niepełnosprawnych, jakie funkcjonują w naszym społeczeństwie oraz podałam kilka konkretnych przykładów ze świata mediów, które pokazują, że można je łamać, i że zdarza się to co raz częściej. W dalszej części poruszyłam również problem podmiotowości dziecka z niepełnosprawnością. Trzeci rozdział jest opisem moich doświadczeń w Domu Dziecka w Kasisi w Zambii. Przedstawiona została placówka, w której pracowałam, jej struktura, osoby w niej pracujące, charakterystyka dzieci tam przebywających, ich problemów oraz ogólny zarys warunków życia w Zambii. Ponadto nakreśliłam sposób funkcjonowania domu dziecka, typowy rytm dnia i problemy, z jakimi codziennie zmagają się pracownicy i dzieci. Opisałam pozycję dziecka niepełnosprawnego w społeczności lokalnej, dodatkowo stygmatyzowanego ze względu na sieroctwo. Następnie na tym gruncie opisałam dzieci niepełnosprawne, z którymi miałam okazję pracować na terenie domu dziecka oraz obserwacje na temat ich funkcjonowania społecznego. W podsumowaniu zawarłam wnioski wynikające z moich obserwacji i refleksje dotyczące promowania idei akceptacji osób niepełnosprawnych.

Praca dotyczy przeżyć emocjonalnych rodziców osób z zespołem Downa. We wstępie podano powód zajęcia się tym tematem oraz jego wagę. W pierwszym rozdziale przedstawiono charakterystykę zaburzenia genetycznego, jakim jest zespół Downa oraz osób u których je zdiagnozowano. Można w nim znaleźć takie informacje ogólne na temat zespołu Downa, jak definicja, etiologia, czy objawy kliniczne. Opisano również różne sfery rozwoju osoby z zespołem Downa. Przedstawiono rozwój fizyczny i ruchowy, poznawczy, emocjonalny i społeczny. Można przeczytać o tym, jakie zaburzenia spotykamy u osób z zespołem Downa w ramach każdej z tych sfer rozwoju oraz jak się one przejawiają i wpływają na funkcjonowanie tych osób. Na końcu pierwszego rozdziału zajęto się problemem diagnozy, prognozy oraz przekazywania rodzicom informacji o występowaniu u ich dziecka zespołu Downa, co pośrednio dotyka już tematu drugiego rozdziału, w którym przyjrzano się przystosowaniu rodzin osób z zespołem Downa do nowej sytuacji. Opisano w nim specyfikę funkcjonowania rodzin mających dziecko z niepełnosprawnością, okresy przeżyć emocjonalnych, przez które przechodzą rodzice, gdy urodzi im się dziecko z niepełnosprawnością, czynniki, które determinują owe przeżycia oraz wpływ rozwoju dziecka na ich ewolucję. Zastanowiono się również nad tym, jaki wpływ mają przeżycia emocjonalne rodziców na rozwój dziecka i jak można pomagać rodzicom zmagającym się z problemami emocjonalnymi. W trzecim rozdziale przedstawiono rozmowę z Henrykiem i Marią Kufeld, którzy mają córkę z zespołem Downa, Tamarę o ich przeżyciach emocjonalnych związanych z pojawieniem się w ich rodzinie dziecka z niepełnosprawnością. Można tam również znaleźć moje refleksje dotyczące rozmowy i porównania wiadomości z niej wynikających do teorii zawartej w poprzednich rozdziałach. Na końcu pojawiło się zakończenie podsumowujące pracę i wagę tematu w pedagogice.

Tematem mojej pracy licencjackiej jest integracja społeczna dzieci z zespołem Downa. Pierwszy rozdział pracy zawiera wyłącznie informacje o trisomii 21. Można dowiedzieć się z niego o przyczynach tego zespołu genetycznego, zapoznać się z jego definicją, poznać kilka metod terapii, które mogą być wykorzystywane do usprawniania tych dzieci oraz przeczytać o zaburzeniach towarzyszących oraz rozwoju psychoruchowym osób z tą wadą genetyczną. Z drugiego rozdziału można dowiedzieć się o celach i zadaniach integracji społecznej, a także jak różni autorzy podchodzą do tego zagadnienia; poznać formy i koncepcje integracyjnego kształcenia. Oprócz tego ważne są bariery społecznej integracji i korzyści z niej płynące. Nie zabrakło również czynników warunkujących prawidłowy przebieg procesu integracyjnego, przejawów prawidłowej integracji oraz przepisów prawych regulujących działanie placówek integracyjnych. W ostatniej części pracy pojawiły się opisy sylwetek dzieci biorących udział w projekcie, przebieg zajęć projektowych oraz ogólne refleksje dotyczące integracji dzieci pełnosprawnych z dziećmi z zespołem Downa.

Praca poświęcona rzadkiemu schorzeniu genetycznemu-zespołowi Williamsa. Pierwszy rozdział został poświęcony okolicznościom odkrycia, definicją, terminologią związaną z zespołem Williamsa, a także czynnikami wywołującymi tę chorobę. Drugi rozdział dotyczy roli rodziny w życiu dziecka niepełnosprawnego, zawarłam w nim także informacje dotyczące relacji między dzieckiem a jego pełnosprawnym rodzeństwem, a także scharakteryzowałam miejsce rodziny z dzieckiem z niepełnosprawnością w przestrzeni społecznej. Część druga mojej pracy traktuje o przeżyciach rodziców osiemnastolatka z zespołem Williamsa. Opisuję w niej historię medyczną i życiową chłopca z zespołem Williamsa, a także ukazuje przeżycia jego rodziców. Poruszam także aspekty związane z etapami akceptacji choroby oraz nietolerancji osób niepełnosprawnych, a także wniosków dotyczących posiadania dziecka poza normą intelektualną.