Tematem mojej pracy jest doświadczanie ojcostwa po narodzinach pierwszego i drugiego dziecka. Wybrałam ten temat, ponieważ pracując jako nauczyciel kształcenia zintegrowanego często mam kontakt z rodzicami swoich uczniów. Interesowało mnie jak mężczyzna czuje się, gdy przychodzi na świat jego potomek i jak zmienia się jego dotychczasowe życie.W mojej pracy zaprezentuję różne poglądy na powyższy temat, by sprawdzić czy różnią się one od siebie. Praca składa się z trzech rozdziałów. Pierwszy rozdział ma charakter teoretyczny, kolejny rozdział to metodologiczne podstawy badań własnych, a rozdział ostatni zawiera analizę wyników badań własnych. W rozdziale pierwszym przedstawiono rodzinę z perspektywy naukowej, a więc ukazano jej definicję, systemowe spojrzenie na nią oraz jej przemiany na przestrzeni lat. Następnie przybliżone zostało teoretyczne ujęcie rodziny jej funkcje, postawy. W dalszej części poruszone zostało zagadnienie ojcostwa jako wyznacznika roli społecznej. Przedstawiono tu wieloaspektowość ojcostwa, etapy dojrzewania do niego oraz wpływ ojca na rozwój dziecka. W rozdziale drugim metodologicznym przedstawione zostaną problemy badawcze, na które będą szukała odpowiedzi przeprowadzając badania. Oprócz tego dokonam charakterystyki metod, technik oraz narzędzi badawczych, które zostaną użyte na potrzeby niniejszej pracy. Rozdział trzeci jest analizą wyników badań własnych. W swojej pracy przedstawię trzy wywiady z ojcami w różnym wieku, znajdujących się w innych sytuacjach rodzinnych. W zakończeniu pracy ukazano ogólne refleksje dotyczącej tematu i wyników badań własnych.

Opracowanie podzielone jest na trzy części. Pierwsza- teoretyczna, to analiza literatury przedmiotu. Druga- metodologiczna, to przegląd metod i technik stosowanych w badaniach pedagogicznych. Część trzecia to rozdział empiryczny, czyli interpretacja własnych wyników badań. Część teoretyczna podzielona jest na trzy rozdziały. W rozdziale pierwszym zawarłam objaśnienia wszelkich pojęć związanych z rodziną, w ujęciu pedagogicznym, psychologicznym i socjologicznym. Przedstawiłam strukturę rodziny, oraz pokrótce omówiłam jej poszczególne funkcje. W tej części przeanalizowałam także różne postawy przyjmowane przez rodziców w procesie wychowania. Analizując postawy rodzicielskie wskazałam ich związek z postawami przyjmowanymi przez dzieci. Po dokonaniu przeglądu postaw rodziców, kolejny podrozdział poświęciłam dziecku. Na tym etapie pracy chciałam wyjaśnić słownikowe pojęcie „dziecka”, wyszczególnić fazy dzieciństwa, a przede wszystkim potraktować dziecko jako osobę. Dlatego też znaczną część tego podrozdziału poświęcam podmiotowemu traktowaniu dziecka, i wyjaśnieniu przejawów tej podmiotowości w postawach rodzicielskich. Na koniec rozdziału pierwszego przedstawiłam systemowe ujęcie rodziny, w którym to rodzina traktowana jest całościowo, jako jedna duża struktura złożona z mniejszych elementów. W rozdziale drugim części teoretycznej przeanalizowałam pojęcia związane z macierzyństwem w ujęciu pedagogiki. Zwróciłam w tym miejscu uwagę na szerokie rozumienie macierzyństwa oraz krótko opisałam jego wielowymiarowość i typologię. Kolejnym punktem niniejszej pracy jest analiza zmian w życiu kobiety, podczas okresu ciąży. Zwróciłam tu uwagę na zmiany przystosowawcze jakie zachodzą w ciele kobiety, a także na jej zmiany w myśleniu i postrzeganiu samej siebie. Kolejny podrozdział przeznaczyłam na analizę macierzyństwa w kontekście przemian społecznych, spowodowanych zmianą ustroju i bezrobociem kobiet. Porównałam w tym miejscu różne podejścia do roli matki, w tym konserwatywne z feministycznym. Ostatni rozdział części teoretycznej dotyczy zagadnień związanych z edukacją przyszłych mam. Poruszyłam tu kwestie programowe przedmiotu, który od kliku lat obowiązuje uczniów szkół podstawowych i gimnazjalnych, czyli „Wychowanie do życia w rodzinie”. W kolejnym podrozdziale powołując się na Światową Organizację Zdrowia, Polskie Stowarzyszenie Nauczycieli Naturalnego Planowania Rodziny oraz Europejski Instytut Edukacji Rodzinnej, zaprezentowałam przegląd naturalnych metod planowania rodziny. Na zakończenie części teoretycznej opisałam czym są badania prenatalne, i jaki udział mają one w aktualnym stanie wiedzy przyszłych mam. W części metodologicznej niniejszej pracy wyjaśniłam znaczenie podstawowych pojęć stosowanych podczas badań pedagogicznych. Dokonałam analizy i przeglądu wybranych metod i technik, oraz objaśniłam znaczenie narzędzi badawczych przyporządkowanych do r

Rozwój mediów elektronicznych, oprócz pozytywnych stron, przyniósł również wiele zagrożeń. Jednym z nich jest możliwość doświadczania przemocy elektronicznej, określana przez autorów literatury przedmiotu cyberprzemocą. Postanowiłam skupić się na takim zagadnieniu w mojej pracy, ponieważ w dobie rozwoju Internetu oraz innych mediów elektronicznych, zagrożenie przemocą elektroniczną staje się bardzo realne i może dotknąć każdą osobę, która ma dostęp i korzysta z Internetu lub telefonu komórkowego. Uważam, że jest to problem dotyczący przede wszystkim młodych ludzi, adolescentów, ponieważ ich pokolenie nie tylko funkcjonuje, ale urodziło się już w skomputeryzowanym świecie, gdzie dostęp do mediów elektronicznych posiadają od wczesnych lat dzieciństwa. Ze względu na burzliwy wiek dorastania, najbardziej interesują mnie młodzi ludzie uczęszczający do drugiej klasy gimnazjum, a więc znajdujący się w wieku 15/16 lat. Prezentowana przeze mnie praca jest złożona z czterech rozdziałów teoretycznych. Pierwszy z nich: „Wybrane teorie uzasadniające agresję i przemoc wśród uczniów” dotyczy problematyki teoretycznej, opisane w nim zostały definicje dotyczące podstawowych form przemocy, jej przyczyny oraz wybrane teorie, które tę przemoc uzasadniają. W drugim rozdziale, zatytułowanym „Znaczenie nowych mediów w komunikacji”, skupiłam się na opisie pojęcia nowych mediów, ich charakterystycznych cech a także na przedstawieniu pojęcia komunikacji, ponieważ jest ono nierozerwalnie związane z nowymi mediami. Dwa pierwsze rozdziały stanowią wstęp do trzeciego rozdziału, zatytułowanego: „Cyberprzemoc jako jedno z zagrożeń w cyberprzestrzeni”. W rozdziale tym także pojawiają się zagadnienia terminologiczne, tym razem dotyczące zjawiska cyberprzemocy. Opisałam tu także powiazania oraz różnice pomiędzy tradycyjną szkolną przemocą, a przemocą elektroniczną, ponieważ badana przeze mnie grupa adolescentów znajduje się w wieku szkolnym. Ostatni rozdział w części teoretycznej nosi nazwę: „Charakterystyka okresu rozwojowego ucznia drugiej klasy gimnazjum” i dotyczy opisu wybranych aspektów rozwojowych adolescentów w tym wieku. Rozdział ten jest bardzo ważny, ponieważ charakteryzuje docelową grupę młodych ludzi prezentowanych przeze mnie w części metodologicznej badań. Dwa ostatnie rozdziały dotyczą metodologii. W piątym, zatytułowanym „Metodologia”, znajduje się przedmiot badań, ich cel, problemy badawcze, hipotezy, zmienne, wskaźniki oraz potrzebne metody badawcze, dopasowane do nich techniki i narzędzia a także organizacja obszaru badań. W tym rozdziale pragnę zaznaczyć, iż analizując literaturę przedmiotu, interesującą wydała mi się praca badawcza Jacka Pyżalskiego dotycząca tego zagadnienia. W korespondencji e-mailowej uzyskałam zgodę od autora badań na wykorzystanie sporządzonego przez niego narzędzia (kwestionariusza) oraz na posiłkowanie się wybranymi wskaźnikami w części metodologicznej, które zostały zaprezentowane przez pana Pyżalskiego. Wszystkie pytania z ankiety a

Celem pracy było ukazanie czynników, które mogą wpływać na jakość relacji między rodzeństwem. Zawarte zostały w niej rozważania na temat wpływu różnicy płci, kolejności przyjścia na świat i różnicy wieku. Badania wśród wybranych Narratorów pokazały, że te aspekty nie mają większego znaczenia w doświadczaniu przez nich bliskości z rodzeństwem. Rozwój tych relacji w większej mierze zależał od cech osobistych Narratorów i ich rodzeństwa, a także od wydarzeń, jakie miały miejsce w rodzinie. Istotnym elementem było również pokazanie roli członków rodziny w tworzeniu relacji między rodzeństwem oraz czynników, które mogłyby wpłynąć negatywnie na ich rozwój. Praca pokazała przebieg tych relacji na poszczególnych etapach życia braci i sióstr, a także uwzględniła szczególny rodzaj więzi, który łączy bliźnięta. Praca została napisana po przeanalizowaniu fachowej literatury, która pozwoliła na wyodręnienie problemów badawczych istotnych dla rozważania zagadnienia bliskości między rodzeństwem. Pozwoliła ona również na wybranie odpowiedniego charakteru badań oraz metody i techniki do ich przeprowadzenia i późniejszej analizy.

Występowanie uzależnień od substancji psychoaktywnych jest ważnym problemem. Im wcześniej jednostka rozpoczyna używanie narkotyków, tym prawdopodobniejsze jest wejście w nałóg. Wśród możliwych uwarunkowań sięgania młodzieży po środki psychoaktywne, wyróżnia się problemy między dziećmi i rodzicami. Mając to na względzie chciałam sprawdzić jaka występuje zależność między doświadczanymi postawami rodzicielskimi a eksperymentowaniem przez młodzież z substancjami psychoaktywnymi. Badania przeprowadziłam na zbiorze stu uczniów szkoły zawodowej oraz liceum ogólnokształcącego. Badania wykazały, iż ryzyko używania narkotyków przez młodzież, jest powiązane z doświadczanymi postawami rodzicielskimi. Najistotniejszymi postawami przejawianymi przez ojców wobec swoich dzieci, okazała się postawa wysoce niekonsekwentna, wysoce wymagająca, nieakceptująca oraz nieochraniająca. Wpływają one znacząco na ryzyko sięgania młodzieży po narkotyki. Niższe prawdopodobieństwo używania substancji psychoaktywnych przez młodzież, zanotowałam w przypadku przejawiania przez ich ojców, postaw związanych z brakiem respektowania autonomii. W przypadku matek, istotnymi okazały się postawy wysoce niekonsekwentne, nieochraniające oraz nieakceptujące. Mniejszym znaczeniem odznaczało się natomiast w przypadku kobiet, przejawianie postawy wymagającej. Zaś postawa respektująca autonomię, okazała się statystycznie nieistotna. Nie ma ona zatem związku z eksperymentowaniem z narkotykami przez młodzież. Wyniki tych badań pokazują, że młodzież jest skłonna sięgać po narkotyki, kiedy ma ojców stosujących na zmianę skrajne style wychowawcze, w zależności od nastroju. Również istotne jest stawianie zbyt wysokich wymagań, surowe traktowanie oraz wtłaczanie we własne ramy. Wagę ma też odrzucenie dziecka, nieokazywanie mu zainteresowania i niepochwalanie jego zdania. Niepożądane efekty przynosi ponadto traktowanie potomków jako dojrzalszych niż są w rzeczywistości, pozwalanie na radzenie sobie samemu ze wszystkimi sprawami. Mniejsze zaś znaczenie ma pogwałcanie praw jednostki, ograniczanie samodzielności oraz nieelastyczność w działaniach. Postawy matek w mniejszym wymiarze warunkują używanie narkotyków wśród ich dzieci. Głównymi zachowaniami, które mogą podwyższać ryzyko, jest tak, jak u ojców, niekonsekwencja. Równie istotne jest pozwalanie dziecku na decydowanie o sobie, nieingerowanie w jego życie. Ponadto prawdopodobieństwo zwiększa przejawianie braku akceptacji, zainteresowania. Mniej zagrażającymi zachowaniem, jest stawianie wymagań, okazywanie niezadowolenia z osiągnieć dziecka oraz tworzenie atmosfery surowości. Co zaskakujące, młodzież nie oczekuje od matki postawy respektującej ich autonomii, ani żeby nie stawiały ograniczeń. Kształtuje to obraz, w którym ojcowie mogą znacznie bardziej swoim zachowaniem ukształtować zachowania niepożądane, jak branie narkotyków.

„Wychowanie, jeśli nie jest wzorem i miłością, nie jest wychowaniem.” Johann Heinrich Pestalozzi Temat mojej pracy to Doskonalenie umiejętności społecznych uczniów na podstawie autorskiego projektu działań edukacyjnych w klasie drugiej. Kształtowanie zdolności społecznych jest jednym z elementów prawidłowego rozwoju całościowego ucznia. Dziecko uczy się życia akceptacji, empatii oraz życia w społeczeństwie. Praca licencjacka ma charakter projektowy. Przedstawione w niej zagadnienia zostały opracowane na podstawie wnikliwej analizy aktualnej literatury przedmiotu. Autorski projekt działań edukacyjnych pt. „W zgodzie ze sobą i z innymi” składa się z trzech powiązanych ze sobą scenariuszy, zaplanowanych do przeprowadzenia w określonej kolejności. Projekt zrealizowany został częściowo w formie stacjonarnej, częściowo w formie zdalnej w Szkole Podstawowej im. Jerzego Badury w Międzyborzu w terminie od 17.03.2021r. do 26.03.2021r. Przeprowadzenie zajęć odbyło się w reżimie sanitarnym. Praca składa się ze wstępu, trzech rozdziałów, zakończenia, bibliografii, netografii oraz aneksu. W pierwszym rozdziale pt. „Problematyka badawcza w świetle literatury przedmiotu” opisałam sylwetkę rozwojową dziecka w wieku wczesnoszkolnym, umiejętności społeczne dzieci na tym etapie, odniosłam się do podstawy programowej oraz zobrazowałam rolę nauczyciela w rozwoju społecznym uczniów. Drugi rozdział pt. „Autorski projekt działań edukacyjnych W zgodzie ze sobą i z innymi” dotyczyć będzie teoretycznych rozważań na temat projektu edukacyjnego, kontekstu i warunków jego realizacji oraz opisu własnych działań edukacyjnych. Trzeci rozdział pt. „Ewaluacja projektu działań edukacyjnych” opisuje ujęcie procesu ewaluacji, jego etapów, metod zbierania informacji oraz działania podjęte podczas przeprowadzonych zajęć. W tym rozdziale znajdują się również refleksje i przemyślenia dotyczące procesu tworzenia projektu działań.

Praca ma charakter projektowy. Składa się ze wstępu, trzech rozdziałów, zakończenia, bibliografii oraz aneksu. W rozdziale pierwszym, na podstawie literatury przedmiotu, przybliżam problematykę pracy. Charakteryzuję rozwój dziecka w młodszym wieku szkolnym w aspekcie poznawczym. Zwracam uwagę na to, że dla tego etapu charakterystyczny jest rozwój operacji konkretnych, podczas których dziecko manipulując przedmiotami, stopniowo uczy się obliczeń z zakresu czterech działań . Odwołuję się do koncepcji Piageta, według której w każdym stadium rozwojowym człowieka zachodzi znaczna przebudowa struktury myślenia. Wiek został podany tylko w przybliżeniu, ponieważ każde dziecko rozwija się w indywidualny sposób . W rozdziale drugim niniejszej pracy prezentuję projekt działań edukacyjnych „Gram – liczę i uczę się współpracy w grupie”, którego celem jest doskonalenie sprawności arytmetycznej z wykorzystaniem gier matematycznych. W założeniach projektu bazuję na teorii konstruktywistycznej, która stanowi podstawę pracy z dziećmi. Zaplanowane zajęcia opracowałam w 3 scenariuszach opartych na modelu kreatorskim. W pierwszym podrozdziale trzeciego rozdziału opisuję placówkę, w której zostały zrealizowane zajęcia zgodnie z konstruktywistyczną teorią nauczania. Przedstawiam charakterystykę klasy, w której zrealizowałam projekt edukacyjny. W kolejnym podrozdziale opisuję rodzaje ewaluacji, które służą sformułowaniu wniosków, przyczyniających się do poprawy jakości pracy nauczyciela. Przybliżam sylwetkę refleksyjnego praktyka, przekładającego najnowsze teorie na praktykę szkolną. Na tej podstawie w trzecim podrozdziale dokonuję ewaluacji własnych działań edukacyjnych. Dokonuję refleksji, opisuję czy wszystko podczas realizacji projektu przebiegało zgodnie z moimi założeniami. W zakończeniu dokonuję podsumowania wszystkich etapów przygotowywania pracy licencjackiej.

„Konflikty mogą ludzi rozdzielać lub pociągać do ściślejszej oraz bardziej zażyłej zgody; zawierają ziarno zniszczenia i ziarno większej jedności; mogą prowadzić do zaciętej walki lub głębszego wzajemnego zrozumienia”. Thomas Gordon Tytuł niniejszego opracowania to: Doskonalenie sposobów rozwiązywania konfliktów przez dzieci poprzez wykorzystanie wybranych elementów teorii Thomasa Gordona na podstawie autorskiego projektu działań edukacyjnych w najstarszej grupie przedszkolnej. Konflikt jest nieuniknionym elementem życia człowieka już od najmłodszych lat życia, ważne jest zatem, aby dzieci w przedszkolu potrafiły sobie z nim radzić. Istotne jest, aby wyeliminować strach związany z tym zjawiskiem i zastąpić go funkcjonalnością, możliwością rozwoju oraz pozytywnym wpływem na relacje stron. Osoba nauczająca w procesie budowania porozumienia, kierując się metodą opisaną przez T. Gordona jest w stanie wspólnie z dziećmi znaleźć rozwiązanie spełniające potrzeby obu stron, jednocześnie doskonaląc ich własne sposoby rozwiązywania konfliktów. Praca licencjacka ma charakter projektowy. Przedstawione w niej zagadnienia zostały opracowane na podstawie wnikliwej analizy aktualnej literatury przedmiotu z zakresu pedagogiki, psychologii, socjologii. Autorski projekt działań edukacyjnych pt.: Kto się czubi, ten się lubi, składający się z trzech scenariuszy planowanych do przeprowadzenia w określonej kolejności stanowiącą pełną całość, zrealizowany został w całości w trybie stacjonarnym w Przedszkolu Językowym Ente w terminie 19 – 30 kwietnia 2021 roku. Przeprowadzenie zajęć odbyło się zgodnie z zasadami reżimu sanitarnego. Praca składa się ze wstępu, trzech rozdziałów, zakończenia, bibliografii oraz aneksu. W pierwszym rozdziale pt.: „Problematyka badawcza w świetle literatury przedmiotu” zaprezentowano sylwetkę rozwojową dziecka w wieku przedszkolnym, rolę konfliktów w życiu człowieka, podstawowe założenia teorii Thomasa Gordona o sposobach rozwiązywania konfliktów oraz rolę nauczyciela we wspieraniu rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym. W drugim rozdziale pt.: „Autorski projekt działań edukacyjnych pt.: Kto się czubi, ten się lubi”, przedstawiono teoretyczne podstawy projektu edukacyjnego oraz kontekst i warunki jego realizacji, a także scenariusze zajęć edukacyjnych. Trzeci rozdział pt.: „Ewaluacja autorskiego projektu działań edukacyjnych” zawiera teoretyczne ujęcia procesu ewaluacji, sposoby przeprowadzania ewaluacji oraz autorefleksję pedagogiczną.

Tematem pracy jest doskonalenie rozwoju mowy dziecka w wieku przedszkolnym. Mieści się on w obszarze edukacji polonistycznej i odnosi się do edukacji logopedycznej. Praca ma charakter projektowy. Składa się ze wstępu, trzech rozdziałów rozbudowanych o podrozdziały, zakończenia, bibliografii oraz załącznika. Zgodnie z fragmentem Podstawy programowej dotyczącej rozwoju mowy dziecka w wieku przedszkolnym przygotowałam projekt działań edukacyjnych. W rozdziale I. zatytułowanym problematyka pracy w literaturze przedmiotu, w I. podrozdziale scharakteryzowałam etapy rozwoju mowy dziecka oraz przedstawiłam czynniki wpływające na jej rozwój. w podrozdziale II. Opisałam sylwetkę rozwojową dziecka przedszkolnego. Szczególną uwagę zwróciłam na rozwój biologiczno- społeczny i jego wpływ na kształtowanie się mowy. w ostatnim podrozdziale odniosłam się do roli nauczyciela wychowania przedszkolnego. Zwróciłam uwagę na to, że każdy powinien mieć minimum wiedzy na temat logopedii. II. rozdział mojej pracy to prezentacja projektu działań edukacyjnych ,,Sprawny języczek’’. Celem mojego projektu jest doskonalenie mowy dzieci w wieku przedszkolnym szczególnie w zakresie logopedii. w pierwszym podrozdziale przedstawiam założenia i cele przedstawionych działań edukacyjnych. Drugi podrozdział przedstawia strukturę dnia aktywności na podstawie, której zbudowałam scenariusze zadań. Procedury osiągania celów oraz procedury metodyczne przedstawiam w formie 4. scenariuszy. Projekt zrealizowałam w trakcie praktyk w grupie przedszkolnej -5., -6.- latków. w III. podrozdziale opisuję tę grupę oraz scharakteryzowałam placówkę. W rozdziale III. podjęłam autoewaluację przeprowadzonych działań edukacyjnych według mojego projektu. Przedstawiłam tu podstawy teoretyczne na temat ewaluacji i znaczenia jej w pracy nauczyciela.. w drugim podrozdziale dokonuję opisu przebiegu przeprowadzonych zajęć, jakościowo do oceny procesu jak i wyniku realizacji projektu. Odnoszę się do kryteriów zawartych w scenariuszach zajęć z perspektywy refleksyjnego praktyka. Wnioski pedagogiczne zawieram w zakończeniu pracy . Odnoszą się one do koncepcji współczesnego nauczyciela dziecka młodszego.

Temat mojej pracy, skupia się wokół problematyki związanej z dorosłością osób niepełnosprawnych intelektualnie. Praca składa się z czterech rozdziałów, z czego dwa pierwsze poświęcone są części teoretycznej. W pierwszym z nich na podstawie literatury podmiotu przedstawiłam podstawowe pojęcia i terminologie z zakresu poruszanej problematyki, ogólnie przyjęte rodzaje, klasyfikacje a także stopnie niepełnosprawności intelektualnej. Rozdział drugi, również zaliczający się do części teoretycznej, porusza problematykę związaną z dorosłością. W trzecim rozdziale, opracowana została metodologia badań. Przedstawiłam: cel przyświecający niniejszej pracy, przedmiot, metodę i technikę podejmowanych działań badawczych. Rozdział czwarty, zawierający analizę badań własnych, przedstawia historię opisywanych przeze mnie dorosłych osób ze stwierdzoną niepełnosprawnością intelektualną. Ukazuje sytuację rodzinną, zdrowotną, a także stopień osiągniętej adaptacji społecznej. Na podstawie zebranych informacji, opisuje ich funkcjonowanie w zakresie podejmowanych działań i aktywności, pełnionych ról społecznych i wynikających z nich obowiązków.

Praca magisterska dotyczy tematyki związanej z z sytuacją niepełnosprawnej osoby dorosłej cierpiącej na mózgowe porażenie dziecięce w perspektywie rodziny. Pierwszy rozdział dotyczy etapu dorosłości w życiu człowieka, a także opisuje, w jaki sposób kształtowany jest rozwój psychiczny na etapie dorosłości. Ponadto zwraca uwagę na problem dorosłych osób niepełnosprawnych oraz ich pozycji na rynku pracy, możliwości znalezienia zatrudnienia oraz ich praw. Drugi rozdział przedstawia obraz rodziny w dzisiejszym świecie tzn. wyjaśnia, czym jest rodzina, jakie są funkcje rodziny oraz jak klasyfikuje się rodzinę. Ponadto omówione są dwa modele rodziny: model zdrowy i zaburzony wraz z charakterystyką każdego z nich. Trzeci rozdział dotyczy klinicznego obrazu mózgowego porażenia dziecięcego. Przedstawia definicje wyjaśniające, czym jest mózgowe porażenie dziecięce oraz różne klasyfikacje tego schorzenia, a także przedstawia objawy kliniczne mózgowego porażenia dziecięcego. Rozdział czwarty przedstawia metodologiczne podstawy badań, przebieg badań oraz analizę danych. W następnym rozdziale zostały zawarte wnioski wypływające z przeprowadzonych badań, mające na celu podsumowanie badanej rzeczywistości.