Praca magisterska "Bajkoterapia jako jedna z metod pracy z dziećmi 5-letnimi" składa się z sześciu części. Wstęp, w którym zwraciłam uwagę na problematykę całej pracy. Rozdział pierwszy poświęcony został sylwetce psychofizycznej dziecka w wieku przedszkolnym. Jest on istotny ze względu na specyfikę pracy, w celu poznania możliwości dziecka w tym wieku. Drugi rozdział to teoretyczne przedstawienie definicji bajki, bajkoterapii oraz ich roli. W tej części poruszyłam także temat lęku, którego wyjaśnienie staje się kluczowe dla stosowania bajek terapeutycznych Rozdział trzeci to metodologia badań własnych, ze szczególnym uwzględnieniem pytań badawczych. W rozdziale czwartym wnikliwie przedstawiłam analizę badań własnych. Badania przeprowadzone zostały w grupie dzieci 5- letnich w Przedszkolu Publicznym Wysepka we Wrocławiu. Pracę kończy podsumowanie oraz wnioski wysunięte po zakończonych badaniach. W tym punkcie twierdząco odpowiedziałam na postawione pytania badawcze, tym samym ukazując ogromną rolę bajek terapeutycznych.

Praca przedstawia bajkoterapię jako metodę kształtowania myślenia przyczynowo skutkowego. Projekt skupia się na wpływie myślenia logicznego na relacje międzyludzkie. Głównym celem jest umiejętność przewidywania skutków swoich działań czy też emocji towarzyszących ofiarom wykluczeń i agresji.Najważniejszą metoda jaką wykorzystałam w mojej pracy jest bajkoterapia. Dla celu pracy zostały stworzone przeze mnie dwie bajki. Miejscem w których toczy się akcja są najważniejsze środowiska dla dziecka a mianowicie szkoła, dom rodzinny a także podwórko. Każda z nich opowiada historię odrzuconego dziecka. W bajce nr 1 jest to wyśmiewany przez kolegów z klasy Adaś. Bohaterką drugiej bajki jest z kolei Martynka- nieakceptowana i odrzucana przez dzieci z podwórka. Każda bajka posiada dwa zakończenia: pozytywne i negatywne- do wyboru przez uczniów. Ukazuje to dzieciom jak zmieniając przyczynę, można w prosty sposób zmienić skutek. Obrazują odbiorcom w jasny sposób jakie skutki może nieść za sobą odrzucanie innych, negatywne zachowania względem drugiego człowieka. Zwykle dzieci przejawiające agresję nie znają skutków swoich zachowań ponieważ zwyczajnie się nad tym nie zastanawiają. Po przez identyfikację z Adasiem i Martynką, dziecko może poczuć jakie emocje towarzyszą dziecku w sytuacjach trudnych- przedstawionych w bajce, co zgodnie z moimi zamierzeniami ułatwi im słuszne postępowanie w sytuacjach wszelakiego rodzaju agresji rówieśniczej i wykluczenia. Jeśli jednak dziecko jest ofiarą tego typu przykrych sytuacji pozwoli mu zwalczyć lęk i poczucie odosobnienia. Praca docelowo została stworzona dla dzieci 8-9 letnich uczęszczających do świetlicy szkolnej. W pierwszej części projektu została przedstawiona ogólna charakterystyka młodszego wieku szkolnego, a następnie szczegółowy opis rozwoju społecznego oraz myślenia logicznego dla wyżej wymienionego wieku. W kolejnej części znajdują się główne założenia i cele biblioterapii oraz bajkoterapii. W końcowym rozdziale odnaleźć możemy cztery scenariusze zajęć, z dokładnym opisem każdego z przedstawionych ćwiczeń i gier dydaktycznych. Scenariusze poprzedzone są szczegółowym opisem zastosowanych w nich metod oraz technik. Cała praca kończy się opisem przeprowadzonych przeze mnie zajęć wraz z posumowaniem całego projektu.

W obecnych czasach wiele ludzi decyduje się na różnego rodzaju terapie, jedną z nich jest opisywana w mojej pracy dyplomowej bajkoterapia. Różni się ona od innych terapii tym, że do wykorzystywania terapii bajkami nie jest potrzebne wykształcenie pedagogiczne, czy psychologiczne. Po bajki terapeutyczne mogą więc sięgać wszyscy. Praca dyplomowa ,,Bajkoterapia a niwelowanie lęków u dzieci w wieku przedszkolnym” ukazuje terapię poprzez bajki, których celem jest niwelowanie dziecięcych lęków. Praca ma charakter teoretyczno-projektowy, składa się z pięciu głównych rozdziałów, poprzedzonych wstępem, natomiast zakończonych częścią drugą - przygotowanym przeze mnie cyklem zajęć dla dzieci w wieku trzech i czterech lat. W pierwszym rozdziale przedstawiono charakterystykę etapów rozwojowych dzieci w wieku przedszkolnym. Drugi rozdział poświęcony jest problemowi zaburzeń lękowych u dzieci w wieku trzech i czterech lat oraz metodzie bajkoterapii, jako metodzie pracy w tym kontekście. Trzeci rozdział poświęcony został placówce, jaką jest przedszkole. Przedstawia on rys historyczny i instytucjonalny oraz istotne dla jego funkcjonowania kwestie formalne. Czwarty rozdział zawiera informacje o przedszkolu, w którym zrealizowałam przygotowany przeze mnie cykl zajęć z bajkoterapii, którego celem jest niwelowanie lęków. W rozdziale tym zawarty jest także obraz Niepublicznego Przedszkola ,,Paprotka" w kontekście pandemii Covid. Piąty rozdział przedstawia metodykę projektu dyplomowego, bazując przy tym na gruncie metod pracy dydaktyczno-wychowawczej w edukacji przedszkolnej. Część druga pracy dyplomowej poświęcona jest projektowi, na który składa się pięć zintegrowanych konspektów zajęć, odnoszących się do różnego rodzaju lęków. Przeprowadzone zajęcia wskazują, że bajki terapeutyczne pozwalają oswoić się dzieciom z ich lękami, pokazując im poprzez bajkę, że inni także zmagają się z tego samego typu problemami. W obecnych czasach, kiedy to żyjemy w dobie telewizji i internetu warto kształtować w dzieciach już od najmłodszych lat wartość literatury.

Praca pod tytułem "Bajki terapeutyczne we wspomaganiu dzieci z trudnościami w uczeniu się" składa się ze wstępu, trzech rozdziałów oraz zakończenia. Niniejszy temat jest istotny ze względów osobistych, co zostało przedstawione we wstępie pracy licencjackiej. W rozdziale pierwszym, jako części teoretycznej, zobrazowana została sylwetka psychofizyczna dziecka w młodszym wieku szkolnym, rola bajki i bajki terapeutycznej, a także rola nauczyciela w edukacji wczesnoszkolnej na podstawie wybranych pozycji z literatury psychologicznej i pedagogicznej. Zarówno rozwój fizyczny jak i społeczny, emocjonalny czy też poznawczy w tym okresie zorientowany jest na osiągnięcie dojrzałości szkolnej. Jest to proces związany nie tylko z fizycznym aspektem rozwojowym dziecka już jako ucznia, ale także z procesami myślowymi, z jego psychiką. Bowiem w tym okresie dziecko wkracza w stadium operacji konkretnych, co jest niezwykle istotną kwestią w kreowaniu wiedzy o świecie. Jednak wejście w młodszy wiek szkolny jest granicą ruchomą, zwłaszcza po obniżeniu progu szkolnego, gdy nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej spotykają się z młodszymi dziećmi. W kwestii fizyczności mówiąc o dojrzałości warto zaznaczyć postęp takich procesów jak tempo wzrastania, rozwój mięśni, duża ruchliwość, zmiany w układzie kostnym, co ma znaczny wpływ na usprawnianie motoryki małej ucznia. W rozwoju społeczno – emocjonalnym pojawia się refleksja nad zachowaniami, zmniejsza się impulsywność. Kształtowane jest poczucie przynależności, dziecku zależy na akceptacji ze strony rówieśników. W tym okresie uczeń przechodzi do wnioskowania, mającego charakter przyczynowo – skutkowy. Kolejny punkt rozważań, związany jest z istotą bajek, a w szczególności bajek terapeutycznych, na temat których niezwykle cennych informacji dostarcza M. Molicka. Główne typy bajek terapeutycznych zastosowane w pracy to bajki psychoedukacyjne oraz bajki psychoterapeutyczne. Ważny aspekt stanowiący podstawę tej pracy licencjackiej to pojęcie trudności w uczeniu się, rozumiane szeroko od niepowodzeń ukrytych po niepowodzenia jawne. Niezwykle istotna jest na tym etapie rola nauczyciela w edukacji wczesnoszkolnej, która sprowadza się nie tylko do pełnienia roli samego nauczyciela, ale także wychowawcy, powiernika, który bierze pewną odpowiedzialność za przyszłość swoich uczniów. Rozdział drugi skoncentrowany jest na tygodniowym projekcie edukacyjnym w klasie I Szkoły Podstawowej, którego głównym celem było ukazanie wpływu bajek terapeutycznych na trudności w uczeniu się. Projekt zwieńczony został ewaluacją w rozdziale trzecim, prezentującą powodzenie prowadzonych zajęć, poprzedzoną wyjaśnieniem pojęcia ewaluacji i jej rolą w edukacji.

Powyższa praca ma charakter projektowy. Porusza temat stymulowania sfery emocjonalnej dziecka w wieku przedszkolnym poprzez wykorzystanie bajkoterapii. Praca powstała po dokonaniu dokładnej analizy literatury przedmiotu, na której oparta jest merytoryczna wartość pracy. Potrzebna była także analiza zarówno publikacji naukowych z zakresu pedagogiki wczesnoszkolnej i przedszkolnej, psychologii rozwoju człowieka, jak i z obszaru biblioterapii, ze szczególnym uwzględnieniem bajkoterapii. Dzięki temu w pracy wyróżnione zostały zagadnienia bezpośrednio odnoszące się do tematu pracy takie jak: rozwój psychofizyczny dziecka w wieku przedszkolnym, rozwój sfery emocjonalnej dziecka, sposoby wykorzystania bajkoterapii, rola nauczyciela w procesie kształcenia czy rodzaje ewaluacji projektu działań edukacyjnych. Ze względu na to, iż rozwój emocjonalny dziecka jest fundamentem jego rozwoju w innych sferach życia, a także odgrywa on istotną rolę w przyszłych osiągnięciach dziecka postanowiłam przyjrzeć się temu tematowi. Bajki terapeutyczne są świetnym sposobem wspierania dziecka w jego rozwoju. Są one pomocne nie tylko wtedy, gdy dziecko jest w trudnej sytuacji, ale swoje zastosowanie znajdują one także w profilaktyce. Pierwszy rozdział przybliża sylwetkę psychofizyczną dziecka w wieku przedszkolnym oraz wyjaśnia na czym polega bajkoterapia, w jaki sposób wpływa na sferę emocjonalną dziecka, a także jaka jest rola nauczyciela w procesie kształcenia przedszkolnego i w jaki sposób może on wykorzystać bajkoterapię w swojej pracy. Drugi rozdział poświęcony jest własnym działaniom edukacyjnym. Przedstawiona w nim są: metoda projektu, komunikacyjny model nauczania, a także autorski projekt zajęć „W bajkowym świecie emocji”. Trzeci rozdział poświęcony jest ewaluacji własnych działań edukacyjnych, jak również teoretycznym rozważaniom na temat istoty i metod ewaluacji.

Literatura dziecięca to temat wielu dyskursów teoretyków oraz praktyków. W niniejszej pracy skupiono uwagę na znaczeniu bajek i baśni dla rozwoju dziecka przedszkolnego. Celem niniejszej pracy jest ukazanie, że czytanie bajek i baśni dzieciom w wieku przedszkolnym ma bardzo pozytywny wpływ na ich rozwój umysłowy, emocjonalny, społęczno-moralny. Te utwory literackie wzbogacają wiedzę dzieci na temat świata i związkó społecznych, a także uczą je oceniania postaw moralnych. Bajki i baśnie pobudzają wyobraźnię, spotrzegawczość, pamięć myślenie. Praca skłąda się z trzech rozdziałów. W rozdziale pierwszym zawarto teoretyczne ujęcie rozwoju psychofizyczne dziecka 4-5 letniego, funkcji bajek i baśni oraz roli nauczyciela wychowania przedszkolnego. W drugim rozdziale został przedstawiony autorski projekt działań edukacyjnych. Wskazano w nim cele i załozenie projektu, scenariusze oraz warunki realizacji. W ostatnim, trzecim rozdziale znajduje się ewaluacja działań edukacyjnych. W pracy podkreślono znaczenie literatury dziecięcej, szczególnie bajek i baśni dla rozwoju dzieci.

Praca pod tytułem "Bajki i baśnie sposobem rozwijania kreatywności dziecka 5-cio letniego" dotyczy sprawdzenia jak bajki i baśnie wpływają na rozwój kreatywności dziecka pięcioletniego.We wstępie autor pisze o tym, dlaczego napisał ową pracę i co w niej pragnął zawrzeć oraz jaki był cel główny pracy. W pierwszym rozdziale opisana jest sylwetka psychologiczna dziecka 5-letniego. Jest w nim uwzględniony proces kształtowania psychologicznego jak i rozwoju fizycznego dziecka w tym wieku. W dalszej części tego rozdziału pokazuję jak dziecko w wieku przedszkolnym zachęcić do samodzielnej lektury i zainteresowania się książką. Ukazuje jak szczególnie ważne jest to, aby dziecko od najmłodszych lat oswajać z książką i dostosowywać jej treść adekwatnie do jego wieku. Ma to na celu utworzenie pozytywnych skojarzeń z czynnością czytania, która powinna stanowić dla dziecka przyjemność, a nie przykry obowiązek. Przedstawiona tutaj rola nauczyciela jest szczególnie ważna, pokazuje jak odpowiednio zachęcać młodego czytelnika do świata książek. Pod koniec rozdziału pierwszego szczególna uwaga zostaje zwrócona na prawidłowe podejście pedagoga do kwestii bajek i baśni i ich wpływu na rozwój dziecka. Opisane zostają czynności jakie mogą sprzyjać zachęceniu dziecka do czytania oraz czego należy unikać. W rozdziale drugim przedstawiono autorski projekt działań edukacyjnych. Na początku określono czym jest projekt, podano jego definicję oraz co powinien zawierać. Następnie szczegółowo przedstawiono scenariusze zajęć napisane przez autora pracy, na podstawie których prowadzono zajęcia z grupą przedszkolną. Opisano w nich ćwiczenia, zabawy i ogólny schemat postępowania pomagające wprowadzić wychowanków do wybranego tematu zajęć. W rozdziale trzecim napisane jest o ewaluacji autorskiego projektu działań edukacyjnych. Najpierw wyjaśniono znaczenie terminu ewaluacja, z czego się składa, co jest potrzebne do prawidłowego jej przeprowadzenia, a następnie opisana zostaje autora pracy ewaluacja biorąca pod ocenę prowadzone przez niego zajęcia. Zawiera ona także ocenę wychowawcy grupy oraz dzieci, które uczestniczyły w danych zajęciach. Szczegółowo zostają opisane pozytywne strony pracy autora oraz zwrócono uwagę na aspekty, które należy jeszcze poprawić. Pracę licencjacką zakończono podsumowaniem i wyjaśnieniem czy udało się osiągnąć zamierzone cele przez autora.

Bajki i baśnie charakteryzują się magią, tajemnicą, a czasem humorem i to właśnie te cechy przykuwają dziecięcą uwagę. W swojej pracy chciałam pokazać, że bajki i baśnie wpływają nie tylko na wyobraźnię dzieci, ale również na wrażliwość emocjonalną oraz budują poczucie własnej wartości. Są one bardzo istotne w procesie wielostronnego rozwoju dzieci. Wyrażają różne prawdy o świecie i człowieku zmuszając do przemyślenia. W przeżyciach bohaterów literackich dziecko rozpoznaje również własne stany uczuciowe. Poprzez bajki dowiadują się także, że w świecie czasami zdarzają się rzeczy niesprawiedliwe i ciężko mieć nad nimi kontrolę, ale zawsze trzeba wierzyć w powodzenie i się nie poddawać. Bajka przedstawiona dziecku za pomocą teatrzyku wnosi ponadto walory doznań estetycznych. Bajka może być dobrym źródłem zabaw dziecięcych i dostarczać dzieciom wiele przyjemności. Odbiór opowiadania umożliwia dziecku uwolnić różne negatywne uczucia poprzez reakcję na występujące w niej okoliczności. Baśnie i bajki również oddziaływają na małego czytelnika dając możliwość zdobycia przez dzieci wiadomości z życia codziennego. Czytelnik może poznać przyrodę, geografię, nowe miejsca, a przede wszystkim ma możliwość rozwijania wyobraźni i wyciągania wniosków. W swojej pracy chciałabym pokazać, że bajki i baśnie są czynnikiem wspierającym rozwój dziecka w wieku przedszkolnym. Opracowując temat korzystałam z aktualnych wydań literatury przedmiotu, jednak dla porównania wybranych treści sięgałam również do wydań z lat wcześniejszych. Praca składa się ze wstępu, trzech rozdziałów, zakończenia i bibliografii oraz aneksów. Rozdział pierwszy to teoretyczne zagadnienia wskazanego w temacie pracy. W rozdziale drugim występuje projekt działań edukacyjnych. W trzecim rozdziale znajduje się ewaluacja autorskiego projektu.

Celem mojej pracy dyplomowej jest zaakcentowanie wpływu bajek i baśni na rozwój dziecka w wieku wczesnoszkolnym oraz podkreślenie zmian, jakie w tym rozwoju mogą się pojawić. Jest to aspekt istotny ze względu na coraz bardziej rozwijające się media oraz technologie, które towarzyszą człowiekowi każdego dnia. Również dzieci należą do grona ich odbiorców. Poprzez swoją formę, która bardzo często jest kreowana w sposób mający wzbudzić zainteresowanie najmłodszych- są one nimi zafascynowane. To skutkuje pochłonięciem ich w świecie wirtualnym, który oferuje wiele doznań i bodźców. Bardzo często jest to powodem, dla którego dzieci rezygnują z książek. W porównaniu z odbiorem gotowych, atrakcyjnych obrazów, czytanie może okazać się mało interesujące. Niesie to ujemne skutki dla rozwoju, gdyż literatura, a szczególne bajki i baśnie, które stanowią przedmiot moich rozważań, stanowią czynnik wspierający tenże rozwój, oprócz tego pełnią też wiele innych funkcji. Niniejsza praca składa się z trzech rozdziałów. W rozdziale pierwszym została ukazana sylwetka dziecka wczesnoszkolnego- analizie poddałam poszczególne sfery jego rozwoju. Kolejnym zagadnieniem poruszanym w tej części jest analiza istotnych dla niej pojęć, czyli literatury, literatury dla dzieci oraz bajki i baśni, które stanowią słowa kluczowe, a także podkreślenie sposobu, w jaki wpływają na rozwój odbiorców. Następnie rozważaniom została poddana postać nauczyciela, w odniesieniu do której scharakteryzowałam jego kompetencje, posiadane kwalifikacje oraz pełnione funkcje i rozwój zawodowy. Rozdział drugi dotyczy pojęcia projektu edukacyjnego. Na początku zajęłam się ujęciem teoretycznym zagadnienia. Następnie uwzględniłam autorski projekt działań edukacyjnych zgodnie, z którym, poprzez realizację zawartych w nim scenariuszy, starałam się ukazać wpływ, jaki bajki i baśnie wywierają na rozwój dziecka. Ostatni rozdział- trzeci- został poświęcony ewaluacji. Rozpoczynając, zawarłam w nim teorię dotyczącą tego pojęcia, po czym przeszłam do przedstawienia kontekstu własnych działań edukacyjnych. Następnie dokładnie opisałam zajęcia przeprowadzone przeze mnie w oparciu o autorskie scenariusze. Ostatnim elementem tej części jest ewaluacja podejmowanych działań, która stanowi bardzo ważny element wskazujący na osiągnięte cele. Po zakończeniu rozważań ujętych w trzech rozdziałach, uwzględniałam w bibliografii wykorzystaną literaturę oraz dołączyłam aneksy ukazujące wytwory pracy uczniów powstałe podczas prowadzonych przeze mnie zajęć.

Temat pracy brzmi: Bajka czytana jako stymulator rozwoju wyobraźni plastycznej u dzieci w wieku przedszkolnym. W niniejszej pracy dyplomowej rozwinięto temat bajki czytanej jako stymulatora rozwoju wyobraźni plastycznej. Inspiracją do napisania pracy był udział w II Konferencji dla dyrektorów i nauczycieli wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej "Po drugiej stronie lustra - czyli z bajką inaczej", organizowanej w ramach ogólnopolskiej akcji "Cała Polska czyta dzieciom" w Katowicach. Również codzienna praktyka zawodowa z najmłodszymi skłoniła do poszerzenia wiedzy w wymienionych wyżej obszarach. W pracy zastosowano metody badań, takie jak analiza dokumentów oraz studium indywidualnych przypadków. Poprzez organizację badań własnych podjęto próbę odpowiedzenia na pytania badawcze zadane w pracy.

Celem mojej pracy jest zaprezentowanie i analiza zagadnienia związanego zaburzeniami ASD u dzieci oraz trudności, jakie w związku z nim napotykają ich rodziny w trakcie stawiania diagnozy oraz terapii. Zaprojektowany przeze mnie warsztat chciałabym skierować do rodziców/opiekunów prawnych dziecka, którzy opiekują się i wychowują syna lub córkę ze spektrum autyzmu, doświadczają nadmiernego stresu, nie są w pełni usatysfakcjonowani z relacji panujących w rodzinie. W jego trakcie moim celem będzie zaprezentowanie im bezprzemocowego sposobu komunikowania się (metoda Porozumienia bez Przemocy autorstwa M. B. Rosenberga), technik aktywnego słuchania, a także prostych technik oddechowych oraz treningu autogennego J. H. Schultza, który pomaga łagodzić napięcie oraz stres. Moja praca składa się z trzech rozdziałów. W pierwszym z nich, zatytułowanym Autyzm jako zaburzenie rozwoju dziecka oraz problem jego rodziców, poruszam kwestie związane z definiowaniem autyzmu, jego symptomatologią oraz etiologią. Poświęcam w nim również miejsce przedstawieniu, w jaki sposób dziecko dotknięte ASD funkcjonuje w środowisku rodzinnym jak i społecznym. Na podstawie dostępnych mi badań prezentuję krótko sylwetki jego rodziców, oraz problemy związane z komunikacją w rodzinie. W rozdziale drugim pt. Terapia dziecka autystycznego, koncentruję się na procesie diagnozy ASD oraz narzędziach, które są w jej trakcie wykorzystywane. Przedstawiam dostępne obecnie terapie, główny nacisk kładę jednak na program TEACCH. Prezentuję również techniki relaksacyjne - na przykładzie treningu autogennego. Na samym końcu przedstawiam problemy, których na co dzień doświadczają dzieci dotknięte ASD i ich rodzice. Celem tego rozdziału jest wskazanie, w jaki sposób powinno się przeprowadzić holistyczną diagnozę, i czym kierować się przy doborze odpowiedniej terapii, zarówno dla dziecka jak i członków rodziny. Ostatni rozdział pt. Warsztat dla rodziców dzieci z ASD zawiera autorski projekt szkolenia. W tej części pracy zawarłam zagadnienia związane z metodyką projektowania szkoleń (w oparciu o cykl uczenia się Davida A. Kolba) oraz prezentację projektowanych działań edukacyjnych. Opisuję jego cele i założenia oraz grupę odbiorców, do których jest kierowany. Następnie kolejno charakteryzuję jego poszczególne części. Szczegółowy scenariusz warsztatu wraz potrzebnymi do jego przeprowadzenia dokumentami załączam w Aneksie.

Wychowanie jest jednym z najważniejszych czynników rozwoju człowieka i społeczeństwa. Stanowi podstawę funkcjonowania każdego człowieka w świecie Opiera się na wypracowanym systemie wartości, na bazie którego formułują się zainteresowania, zachowania i postawy. Jedną z postaw jest autorytet, a stawanie się nim jest jedną z najtrudniejszych i najdłuższych ścieżek życia społecznego i zawodowego. Bez autorytetów nie mógłby być spełniony warunek właściwego procesu wychowania i edukacji. W pracy zaprezentowano m.in. stan wiedzy na temat roli autorytetu w życiu i wychowaniu młodych chłopców oraz analizę wyników badań własnych, których celem było poznanie i przedstawienie autorytetu trenera sportowego w procesie wychowania zawodników z Młodzieżowych Sportów Drużynowych.

W moich badaniach poszukiwałam odpowiedzi na pytanie o związki między autorytetem rodzica i nauczyciela a przystosowaniem społecznym uczniów. Jako negatywne wskaźniki przystosowania wykorzystałam cechy ciemnej triady osobowości (psychopatia, makiawelizm i narcyzm). Oczekiwałam, że nasilenie cech ciemnej triady będzie wyższe u uczniów z deficytami autorytetu. Analizy wariancji pozwoliły sprawdzić powyższe oczekiwanie. Badania wykazały, że oczekiwane związki między zmiennymi przeważnie są istotne statystycznie a ich charakter – z nielicznymi wyjątkami – zgodny z treścią hipotez. W populacji męskiej zależności okazały się silniejsze niż u kobiet (może to wynikać z silniejszego oddziaływania czynnika poszukiwania aprobaty społecznej u kobiet). Powiązanie deficytu autorytetu z ciemną triadą można interpretować w kategoriach przyczynowo-skutkowych. Z jednej strony, deficyt autorytetu może wynikać z nasilenia cech ciemnej triady, z drugiej strony – ciemna triada może kształtować się w wyniku zachowań rodziców utrudniających budowanie relacji z dzieckiem. Nie można poza tym wykluczyć, że zarówno ciemna triada jak i autorytety osobowe kształtują się równolegle pod wpływem innych czynników (tzw. korelacja pozorna).

Przedmiotem badań niniejszej pracy jest autorytet osób starszych w opinii nastolatków. Rozdział pierwszy poświęcony jest problematyce człowieka starszego w przestrzeni społeczno-kulturowej. Rozpoczyna się od przedstawienia specyfiki starości i starzenia się człowieka. Dalsza część przedstawia kulturowy wizerunek osób starszych jak i zagadnienie człowieka starszego w relacjach społecznych. W rozdziale tym podjęte zostały również rozważania dotyczące walorów starości. W rozdziale drugim zaprezentowana została problematyka autorytetu w przestrzeni społecznej. Omówiona została istota autorytetu i jego atrybutów i rodzaje autorytetu, wraz ze wskazaniem jego oddziaływań. Ostatnią część rozdziału poświęcono tematyce autorytetu w wychowawczych odniesieniach. Rozdział trzeci prezentuje metodologiczne podstawy badań własnych. Posłużył charakterystyce następujących aspektów: przedmiot i problematyka badań własnych, zmienne badawcze i ich wskaźniki, metody i techniki badawcze oraz charakterystyka populacji badawczej. W rozdziale czwartym zaprezentowane zostały wyniki badań własnych prowadzone w ramach podjętego przedsięwzięcia. Rozpoczyna się ujęciem psychospołecznych atrybutów osób starszych w opinii badanych nastolatków. Kolejna część skupia się na specyfice relacji badanych nastolatków z osobami starszych. Zaprezentowano w nim również konceptualizację autorytetu osób starszych przez badanych nastolatków, a także regulacyjny charakter autorytetu. Pracę kończą wnioski, opracowane na podstawie dokonanej analizy oraz interpretacji zgromadzonego materiału badawczego, adekwatne do założonych celów badawczych, co pozwoliło na rozwiązanie określonego na użytek badań własnych problemu badawczego.

W dzisiejszych czasach konsumpcjonizm zrewolucjonizował potrzeby człowieka, do tego stopnia, że największą wartością w życiu człowieka jest posiadanie jak największej ilości nowych towarów. Zakupoholizm jest bardzo silnym uzależnieniem, który często jest przyczyną utraty pracy, ogromnych długów, rozwodów, ale przede wszystkim sposobem radzenia sobie z trudnościami oraz rozładowaniem złych emocji. Praca stanowi próbę odpowiedzi na pytanie o rzeczywiste uwarunkowania zakupoholizmu w kontekście autoprezentacji. W pierwszym rozdziale została przedstawiona charakterystyka autoprezentacji, jej funkcje oraz taktyki autoprezentacji. Ukazano również aspekt autoprezentacji, oraz różnice zachowania w warunkach "publicznych" i "prywatnych". Drugi rozdział został poświęcony tematyce związanej z uwarunkowaniami związanymi z zakupoholizmem. Przedstawiona została istota, geneza, rodzaje zakupoholizmu oraz sylwetka zakupoholika i jego relacje w środowisku społecznym. Trzeci rozdział to metodologiczne podstawy badań własnych, w których wyjaśniono istotę procesu badawczego, ze zwróceniem uwagi na poszczególne jego etapy. Opisane zostały zasady decydujące o wyborze podejścia badawczego. Przedstawiony został przedmiot, cel badań, oraz problem badawczy, a także procedura badań. W czwartym rozdziale zostały zaprezentowane wyniki badań własnych w oparciu o trzy obszary eksploracji, które dotyczą: uwarunkowań zakupoholizmu wśród badanych, syndromu zakupoholika i jego konsekwencji oraz radzenie sobie z zakupoholizmem oraz zakres koniecznego wsparcia. We wnioskach udzielono odpowiedzi na pytanie badawcze: Jaka jest autoprezentacja zakupoholika?, oraz dokonano konceptaulizacji celów: teoretycznego, poznawczego oraz praktycznego w kontekście autoprezentacji zakupoholika.