Tematem mojej pracy dyplomowej jest wspieranie aktywności twórczej dzieci, która jest jednym z czynników stymulujących ich rozwój. Problematyka lokuje się w obszarze sfery poznawczej, emocjonalnej i fizycznej. Ten aspekt będzie realizowany na zajęciach artystyczno-ruchowych w przedszkolu. Niniejsza praca składa się ze wstępu, trzech rozdziałów, zakończenia, bibliografii, netografii oraz aneksu. Pierwszy rozdział stanowi przybliżenie problematyki na podstawie literatury pedagogicznej. We wstępie wyjaśniłam znaczenie kluczowej terminologii, w odniesieniu do tematu pracy. Dokonałam zestawienie definicji różnych specjalistów, co w efekcie dało porównanie przedstawianych terminów z różnych perspektyw. Następnie omówiłam główny cel działalności pedagogicznej, mieszczący się w obrębie pogłębianej przeze mnie problematyki. Wraz z przedstawieniem funkcji aktywności twórczej w rozwoju dzieci, odniosłam się do samej istoty tejże aktywności. W rozdziale tym zawarłam także charakterystykę rozwoju dzieci w tej grupie wiekowej w sferze poznawczej, emocjonalnej, społecznej i motorycznej, których prawidłowy rozwój jest warunkowany pośrednio lub też bezpośrednio między innymi poprzez rozwijanie aktywności twórczej. Odniosłam się także do Podstawy Programowej Wychowania Przedszkolnego, a mianowicie do tego, jak ustosunkowany pod względem prawnym jest ten obszar rozwojowy. Dokonałam również analizy informacji z zakresu edukacji artystycznej i aktywności fizycznej, które stanowią jedne z filarów, na których koncentruje się moja praca. Następnie uwzględniłam charakterystykę poprawnej postawy i działalności nauczyciela na etapie wspierania aktywności twórczej dzieci oraz zasad, których stosowanie - według badaczy i praktyków - zwiększy efektywność ich pracy. Ze względu na projektowy charakter pracy, drugi rozdział zawiera prezentację realizowanego przeze mnie projektu działań edukacyjnych „Mali ludzie - wielcy artyści”. W pierwszym podrozdziale przedstawiłam cele i założenia projektu. Kolejno zawarłam informacje odnośnie tematyki zajęć tudzież wybranego modelu budowania scenariuszy, wraz z uzasadnieniem. Następne informacje dotyczą strategii pracy, używanych metod i technik, wybranej klasyfikacji celów nauczania oraz przyjętej perspektywy pedagogicznej. Na końcu podrozdziału odnoszę się do obecnej sytuacji w kraju, jaką jest pandemia koronawirusa i związanych z nią ograniczeniami, ale także alternatywnymi możliwościami. W drugim podrozdziale prezentuję autorskie scenariusze zajęć opracowane dla dzieci w wieku przedszkolnym. Trzeci rozdział dotyczy ewaluacji projektu działań edukacyjnych i zawiera trzy podrozdziały. Pierwszy z nich to kontekst sytuacyjny przeprowadzanych zajęć. Tutaj dokonuję dokładnego opisu placówki, w której realizowałam praktykę. Rozpoznanie uwarunkowań przedszkola było jednym z kryteriów prawidłowego przygotowania się do zajęć, a także opracowania autoewaluacji. Odniosłam się głównie do położenia i budowy placówki, aranżacji sal oraz

Temat pracy licencjackiej jest ściśle związany z moimi zainteresowaniami oraz przekonaniami. Porusza tematykę aktywności fizycznej w placówkach przedszkolnych oraz częstego braku różnego rodzaju aktywności podczas zajęć edukacyjnych. Pierwszy rozdział pracy oparty jest na literaturze przedmiotu, aby w odpowiedni sposób ukazać problematykę jakiej chciałam się podjąć. Rozpoczynając od rozwoju poznawczego gdzie wyróżnić możemy stadium inteligencji sensomotorycznej, przedoperacyjnej, operacji konkretnych kończąc na wieku dojrzewania podczas, którego mamy do czynienia z operacjami formalnymi. Twórcą tego podejścia jest Jean Piaget, którego koncepcje przytoczyłam na wstępie tego rozdziału. Kolejnym punktem pracy było zwrócenie uwagi na rozwój emocjonalny dziecka, który w mojej opinii jest jednym z ważniejszych w cyklu rozwojowym. Mówiąc o aspekcie emocjonalnym rozwoju dziecka nie sposób nie powiedzieć również o aspekcie społeczno-moralnym, który również ma ogromne znaczenie w dalszym funkcjonowaniu dziecka. To od niego zależy dalsze funkcjonowanie dzieci w grupie rówieśniczej czy również w interakcjach z innymi osobami znaczącymi w życiu dziecka. Po krótkim wstępie opisującym fazy rozwoju przedszkolaków pozwoliłam sobie na zwrócenie uwagi na aspekt rozwoju fizyczno-motorycznego, a więc na główny temat mojej pracy, któremu poświęcony jest cały drugi rozdział. Kolejnym etapem pracy było ukazanie nauczyciela jako osoby znaczącej w całym cyklu rozwojowym, ponieważ to on może najszybciej zauważyć niepokojące przesłanki mówiące o pewnych deficytach zarówno fizycznych czy również społeczno-moralnych. Warto o tym wspomnieć ponieważ to nauczyciel w przedszkolu często spędza najwięcej czasu z dzieckiem a dzięki swojemu wykształceniu i kompetencjom jest wstanie zareagować na wszelkie nieprawidłowości. W drugim rozdziale mojej pracy skupiłam się na projekcie edukacyjnym. Przedstawiłam teoretyczne ujęcie projektu edukacyjnego, po czym zapoczątkowałam jego realizację. Wartym zwrócenia uwagi jest fakt, że w dzisiejszej edukacji dużą uwagę zwraca się na aktywizowanie uczniów w zajęciach edukacyjnych. Coraz częściej odchodzi się od gotowych porcji wiedzy podawanych uczniom a więc od metod podających na rzecz metod praktycznych, które mają za zadanie zwiększyć efektywność przyswajania wiedzy dzięki większemu zaangażowaniu uczniów w pracę. W rozdziale trzecim skupiłam się na procesie ewaluacji. W pierwszej kolejności przedstawiłam ewaluację w ujęciu teoretycznym. Następnie dokonałam ewaluacji zrealizowanego projektu.

Moja praca ma charakter projektowy. Składa się ze wstępu, rozwinięcia obejmującego trzy rozdziały i zakończenia. Zawiera załączniki oraz spis wykorzystanej literatury. W pierwszym rozdziale dokonałam omówienia problematyki mojej pracy na podstawie literatury. Na początku przedstawiłam założenia edukacji środowiskowej na pierwszym etapie kształcenia. Zwróciłam uwagę na rozróżnienie pojęcia edukacji środowiskowej z często utożsamianą edukacją przyrodniczą. Skoncentrowałam się również na przedstawieniu aspektów, roli oraz zadań edukacji środowiskowej i płynącej z niej korzyści. W następnym podrozdziale zajęłam się omówieniem sposobu organizacji zajęć opartego na założeniach teorii konstruktywistycznej, przedstawiając strukturę procesu badawczego oraz pracy terenowej. Omówiłam sylwetkę ucznia jako badawcza oraz nauczyciela w roli facylitatora. Wskazałam również na konieczność doboru przez pedagoga odpowiednich treści zajęć, które powinny spełniać cztery kluczowe warunki w stopniowym procesie integracji wiedzy uczniów. W ostatniej części pierwszego rozdziału skoncentrowałam się na charakterystyce wybranych obszarów rozwojowych dziecka w wieku wczesnoszkolnym: poznawczym, emocjonalnym i społecznym. Znajomość specyfiki rozwoju dziecka na tych płaszczyznach jest istotna w pracy nauczyciela pragnącego wspierać aktywność badawczą uczniów. Integracja wiedzy ucznia odnosi się do wszystkich wyżej wymienionych przeze mnie aspektów rozwoju. Rozdział drugi stanowi prezentację projektu działań edukacyjnych „Badam, rozumiem, potrafię”. Przedstawiłam w nim cel oraz określiłam założenia metodyczne na podstawie literatury. Celem mojego projektu jest wykorzystanie procesu badawczego i pracy terenowej do budowania przez dzieci wiedzy proceduralnej na zajęciach edukacji środowiskowej. Jest on ściśle związany z tematem mojej pracy, ponieważ odnosi się do aktywności badawczej uczniów. W tej części pracy przedstawiłam procedury własnych działań oraz zakładane efekty pracy uczniów. Projekt zaprezentowałam w postaci czterech scenariuszy. Kontekst działań ewaluacyjnych, zamieszczony pod koniec tego rozdziału przedstawia charakterystykę placówki w której prowadziłam zajęcia. W rozdziale trzecim dokonałam ewaluacji projektu w odniesieniu do założonych przeze mnie celów i efektów. W pierwszym podrozdziale rozpoznałam czym jest ewaluacja i jakie ma znaczenie w pracy nauczyciela. Omówiłam jej rodzaje, techniki, a także przedstawiłam charakterystykę refleksyjnej praktyki. W drugiej części tego rozdziału dokonałam autoewaluacji. Skupiłam swoją uwagę zarówno na przebiegu oraz efektach działań, odnosząc się do założonych w scenariuszach celów. W ewaluacji własnych działań zastosowałam podejście refleksyjnego praktyka. Wykorzystując refleksję- w- działaniu oraz nad- działaniem sformułowałam wnioski pedagogiczne, które przedstawiłam w zakończeniu. W części kończącej wskazałam również obszary mojej koniecznej zmiany w odniesieniu do kompetencji nauczyciela przedstawionych w lit

Temat mojej pracy badawczej to: „Wsparcie udzielane osobom uzależnionym przez miasto Oleśnica”. Moim celem było sprawdzenie, czy na terenie Oleśnicy spożywanie napojów alkoholowych, a także różnych środków psychotropowych zmalało, czy też wzrosło. Dalej interesowało mnie to, czy rodziny osób uzależnionych również mogą liczyć na wsparcie i skąd w ogóle pochodzą środki a te cele? Pierwszy rozdział pracy stanowi przekrój poprzez nazewnictwo różnych środków psychotropowych, aż do zniszczeń jakich dokonują w organizmie. Szczególną uwagę zwracam również na alkohol, który jest przyczyną dysfunkcji oraz rozpadu wielu rodzin, stanowi także nieszczęście przede wszystkim dzieci, które są bezbronne w całej sytuacji. W pracy opisałam również FAS­ Alkoholowy Syndrom Płodowy, jest to zespół chorobowy, który charakteryzuje się nieprawidłowościami rozwojowymi płodu, uszkodzenia płodu są spowodowane spożywaniem i działaniem alkoholu na płód. Drugi rozdział mojej pracy dotyczy metodologicznych podstaw, podkreślam jak ważne jest dobranie odpowiednich metod i technik, aby sprawnie przedstawić i opisać problem badawczy. W swojej pracy wykorzystałam wywiad skoncentrowany na problemie oraz analizę treści. Wywiady przeprowadziłam z dwiema osobami: koordynatorką do spraw uzależnień oraz przewodniczącym Urzędu Miasta. W indywidualnych rozmowach z moimi respondentami poruszałam problemy nadużywania alkoholu oraz środków psychoaktywnych przez osoby zamieszkujące na terenie miasta Oleśnicy. Na wstępie chciałam się dowiedzieć , czy posiadają wiedzę na temat tego ile osób na terenie Oleśnicy boryka się z problemem uzależnienia od alkoholu jak i również od środków psychotropowych. Interesowało mnie przede wszystkim to, skąd są brane środki na pomoc osobom uzależnionym oraz współuzależnionym, ile rodzin korzysta z pomocy i czy problem alkoholowy jest mniejszy niż w latach ubiegłych, czy też nie. Otóż respondenci opowiedzieli o swojej pracy, na czym głównie skupia się ich uwaga, jakie są rokowania itp. Przeanalizowałam także ustawę o wychowaniu w trzeźwości , przedstawia ona szereg rozwiązań, a także zobowiązań . Zobowiązania dotyczą samorządów lokalnych , które przy współpracy z Państwową Komisją Rozwiązywania Problemów alkoholowych są zobligowane do tworzenia programów profilaktycznych , które stanowią pomost wczesnej interwencji. Programy tworzone są co roku na podstawie diagnozy, przedstawiają realizację celów oraz obszar działania. Po każdym roku samorządy muszą napisać sprawozdanie ze swej działalności do Państwowej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Kolejnym dokumentem , który przeanalizowałam był Miejski Program Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii miasta Oleśnicy. Program przedstawia jasno określone cele, obszar oraz formy działalności. Na jego podstawie realizowane są odpowiednie formy pomocy osobom uzależnionym oraz ich rodzinom.

W mojej pracy opisałam zaburzenia mowy dzieci z lekką niepełnosprawnością intelektualną. Zdecydowałam się na opracowanie takiego problemu ze względu na swoje zainteresowanie tematyką mowy, zaburzeń z nią związanych oraz ze względu na specyfikę funkcjonowania dzieci z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim. Nie różnią się drastycznie od dzieci w normie intelektualnej, w porównaniu z dziećmi z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębszym mają spore możliwości rozwojowe. Gdy jeszcze weźmiemy pod uwagę, że na niepełnosprawność intelektualną tego stopnia mają wpływ takie czynniki jak na przykład zaniedbanie środowiskowe, to wydaje się ze wszech miar pożądane objęcie tych dzieci wszechstronnym usprawnianiem. Wczesne uchwycenia wad wymowy pozwoli nie tylko na zniwelowanie nieprawidłowości w mówieniu, ale może także polepszy ich funkcjonowanie emocjonalno-społeczne i poznawcze. Mowa jest bowiem jednym z procesów poznawczych, jej poziom rozwoju wpływa na spostrzeganie, zapamiętywanie, myślenie, wyobraźnię, koncentrację uwagi. Ułatwia ona także wyrażanie swoich myśli, czy przeżyć, korzystnie stymulując rozwój emocjonalny, stanowi płaszczyznę porozumienia z innymi ludźmi. Poprzez poprawę wymowy możemy zwiększyć chęci dziecka do wypowiadania się, a tym samym spowodować, że będzie stymulowało swój rozwój w różnych jego aspektach, a przede wszystkim zwiększało poczucie bezpieczeństwa i pewności siebie będące podstawą wszelkiej aktywności. W pierwszym rozdziale odniosłam się do ogółu wiedzy na temat niepełnosprawności, opisu problematyki, pojęć, klasyfikacji oraz charakterystyki dziecka z lekką niepełnosprawnością intelektualną, sposobów diagnozowania oraz funkcjonowania dziecka. W drugim rozdziale scharakteryzowałam prawidłowy rozwój mowy, przedstawiłam zaburzenia z nią związane, a także problemy szkolne dziecka lekko niepełnosprawnego intelektualnie z zaburzeniami mowy. Zawarty w tym rozdziale jest również opis wsparcia i metod pracy z dzieci z zaburzeniami mowy. Następnym etapem mojej pracy jest część praktyczna składająca się z opisu placówki, gdzie przeprowadzałam projekt, opisu dzieci włączonych do projektu, identyfikacji ich problemów i właściwy program wsparcia, czyli konspekty oraz refleksje z przeprowadzonych zajęć.

Aktualnie wiele mówi się o pladze autyzmu. Wynika to z faktu, iż coraz częściej się go diagnozuje u dzieci. Badania naukowe podają, iż zaburzenia ze spektrum autyzmu dotyczą 1 na 150 osób. Tak wysoka liczba zachorowań powoduje coraz częstsze przekazywanie wiedzy do społeczeństwa na temat tej choroby. Mimo iż coraz więcej mówi się o autystach i ich specyficznych zachowaniach, to bardzo rzadko porusza się temat rodziny dziecka autystycznego. A przecież osoba z autyzmem nie żyje sama, jest otoczona przez najbliższych i żyje w określonej społeczności lokalnej. Zaburzenie to ma ogromny wpływ na rodzinę i jej funkcjonowanie. Zgłębienie tej problematyki wydaje mi się być bardzo ciekawym doświadczeniem. W niniejszej pracy starałam się poruszyć wszystkie istotne kwestie dotyczące wsparcia rodziny z dzieckiem autystycznym. Podstawą rozważań było wyjaśnienie wszelkich kwestii dotyczących autyzmu, dlatego też w pierwszym rozdziale przedstawiłam rys historyczny tego zaburzenia. Dużo uwagi poświęciłam obecnemu sposobowi definiowania autyzmu powołując się między innymi na klasyfikację ICD-10 a także na Słownik pedagogiki specjalnej pod redakcją Małgorzaty Kupisiewcz. Aby móc szerzej poznać zaburzenia ze spektrum autyzmu, w krótkich opisach przedstawiłam autyzm atypowy, zespół Retta, zespół Aspergera, dziecięce zaburzenia dezintegracyjne oraz rozległe zaburzenia nie wyszczególnione w żaden inny sposób. Spory obszar pracy poświęciłam badaniom nad patomechanizmami autyzmu, które wciąż są nieznane, przedstawiłam najbardziej prawdopodobne obszary w mózgu mogące powodować to zaburzenia. Równie dokładnie starałam się opisać objawy autyzmu, które w skrócie można przedstawić w triadzie autystycznej – zaburzenia rozwoju społecznego, zaburzenia komunikowania się oraz stereotypowe wzorce zachowania i zainteresowań. W ostatniej części pierwszego rozdziału ukazałam twierdzenia obalające mity na temat autyzmu obecne w społeczeństwie. W następnych dwóch rozdziałach skupiłam się na rodzinie, w której jest dziecko z opisanym wcześniej autyzmem. Drugi rozdział napisałam w sposób analogiczny do chronologii wydarzeń w rodzinie, w której jest dziecko z zaburzeniem ze spektrum autyzmu. W pierwszej części przyjrzałam się procesowi diagnozowania autyzmu, z jakich metod się korzysta oraz dlaczego ten proces trwa tak długo. Następnie omówiłam etapy adaptowania się rodziców do diagnozy dziecka. Ostatnie dwa fragmenty drugiego rozdziału to kwestie problemów, jakie pojawiają się w tych rodzinach – syndrom wypalenia sił, stres, lęk, depresja a także problemy z przywiązaniem jakie zachodzi między dzieckiem a rodzicem. Nie można też zapomnieć o rodzeństwie osoby z autyzmem, tu także zachodzi wiele relacji mających wpływ na rozwój zarówno autysty jak i zdrowego rodzeństwa. Znając problemy, z jakimi mierzy się rodzina z dzieckiem autystycznym, w trzecim rozdziale skupiłam się na różnych form pomocy zarówno dziecku jak i rodzinie. W Polsce wciąż brakuje ośrodków dla autystów. Dlatego też ważnym

W niniejszej pracy ukazana zostaje problematyka wsparcia rodzin wychowujących dziecko z niepełnosprawnością oferowane przesz szkoły i przedszkola ogólnodostępne. Część teoretyczną rozpoczyna rozdział poświęcony ujęciu niepełnosprawności w literaturze przedmiotu, a tym samym zostają przedstawione zagadnienie niepełnosprawności, jej przyczyny, rodzaje oraz sytuacja rodziny wychowującej dziecko z niepełnosprawnością. Rozdział drugi ukazuje sytuacje dziecka z niepełnosprawnością w otoczeniu szkoły i przedszkola. Przedstawiona zostaje tematyka roli rodziny w przygotowaniu dziecka z niepełnosprawnością do edukacji, współpraca placówki edukacyjnej z rodziną dziecka, kwestia realizacji obowiązku szkolnego przez dziecko z niepełnosprawnością oraz pomoc psychopedagogiczna dla dziecka i jego rodziny. Trzeci rozdział poświęcony został metodologii badań własnych. Rozdział czwarty jest swoistą kontynuacją poprzedniego rozdziału poprzez analizę wyniku badań przeprowadzonych wśród rodzin wychowujących co najmniej jedno dziecko z niepełnosprawnością różnego typu.

W rodzinie dysfunkcyjnej zaburzona jest komunikacja między bliskimi, co wpływa na nieprawidłowe kształtowanie się obrazu własnej osoby i poczucia wartości jej członków, zwłaszcza dzieci. Rodzina ta nie ma zaspokojonej potrzeby bezpieczeństwa, miłości, akceptacji czy też szacunku. W takich właśnie rodzinach nie przekazuje się spójnego systemu wartości, a także często łamie się jej poczucie godności. Wszystko to, co wyzwala świadomość wstydu, złości i strachu przekłada się na sposób funkcjonowania rodziny w środowisku. W rodzinie dysfunkcyjnej zaburzona jest jej struktura. Uwaga krewnych skupia się na problemie, który jest przyczyną występującej dysfunkcji, są to m. in.: alkoholizm, narkomania, przemoc w rodzinie, ubóstwo, bezradność w sprawach opiekuńczo- wychowawczych czy prowadzenia gospodarstwa domowego. Pomoc udzielana rodzinom doświadczającym rozmaitych problemów związana jest na ogół ze wsparciem instytucjonalnym w celu przezwyciężenia występujących przyczyn i skutków dysfunkcji. Wsparcie udzielane rodzinie z niepoprawnym funkcjonowaniem w pokonywaniu ich trudności jest bardzo ważne, ponieważ rodzina ta nie potrafi sama sobie poradzić z dotykającym ją problemem. Celem niniejszej pracy jest porównanie rzeczywistego obrazu wsparcia udzielanego wybranym rodzinom dysfunkcyjnym z powiatu lubińskiego w odniesieniu do rozwiązań proponowanych w polskim systemie opiekuńczo-pomocowym. Tezą pracy jest ukazanie obrazu obecnej sytuacji wybranych rodzin dysfunkcyjnych z powiatu lubińskiego, które zmagają się z wieloma trudnościami w życiu codziennym, zarówno finansowymi, wychowawczymi, a także emocjonalnymi. Struktura formalna pracy składa się z czterech rozdziałów, poprzedzonych wstępem oraz zakończeniem. Rozdział pierwszy jest wprowadzeniem do ogólnego pojęcia rodziny, przedstawiono w nim jej modele, a także pełniące przez nią role, funkcje oraz to, jakie ma ona znaczenie w społeczeństwie. Zostały również ukazane przyczyny dysfunkcyjności rodzin, a także problemy, z którymi w głównej mierze borykają się rodziny dysfunkcyjne. Drugi rozdział przedstawia wsparcie i pomoc jaką zapewnia ustawodawca, czyli państwo polskie. Opisane zostały zadania obligatoryjne i fakultatywne instytucji wsparcia na terenie gmin i powiatów. Z kolei rozdział trzeci skupia się na metodologii badań. Określono w nim założenia badawcze, przedmiot i cel badań oraz problemy badawcze. Dodatkowo ujęto strategię badań oraz metodę, która umożliwiła szczegółowo przeprowadzić badanie z wybranymi rodzinami dysfunkcyjnymi z terenu powiatu lubińskiego. Ostatni, czwarty rozdział pracy dotyczy analizy i interpretacji badań. Ukazuje on obecną sytuację wybranych rodzin dysfunkcyjnych z powiatu lubińskiego, a także przyczyny ich dysfunkcji. Również przedstawiono ich relacje w środowiskiem lokalnym oraz rodzinnym. W końcowej fazie analizy ukazano oceny uzyskanego wsparcia przez badane rodziny. Rozdział zakończony został podsumowaniem badań, w którym przytoczono odpowiedzi na postawione prob

Tematem niniejszej pracy jest „Wsparcie dziecka niepełnosprawnego intelektualnie w rodzinie”. Praca oparta jest na studium indywidualnego przypadku chłopca z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim. Celem niniejszej pracy jest rozpoznanie problemów społecznych i ekonomicznych rodziny z dzieckiem niepełnosprawnym oraz poznanie form wsparcia, z jakich korzysta rodzina dziecka, a także w jakim zakresie udzielone wsparcie wspomaga daną rodzinę. Praca składa się z części teoretycznej, w której zostały poruszone najważniejsza zagadnienia związane z niepełnosprawnością, rodziną oraz wsparciem. Kolejną cześć stanowią metodologiczne podstawy pracy, w których zawarte są takie elementy jak przedmiot, cel oraz problemy badawcza, a także metody i techniki, które zostały wykorzystane do przeprowadzania badań. Ostatnia część pracy dotyczy studium indywidualnego przypadku, które zawiera charakterystykę przypadku, analizę dokumentów oraz wywiadów.

Celem niniejszej pracy jest poznanie i przedstawienie relacji osób starszych, będących słuchaczami Uniwersytetu Trzeciego Wieku na temat Wrocławskich Dni Seniora 2016. Jest to coroczna impreza zapoczątkowana w 2009 roku, gromadząca z każdą kolejną edycją coraz więcej seniorów. W ramach WDS ma miejsce ponad 100 wydarzeń dedykowanych osobom starszym z Wrocławia i okolic. Dla zrealizowania celu pracy zostały przeprowadzone wywiady ze słuchaczami UTW UWr.

Tematem pracy jest Wrocławska oferta spędzania czasu wolnego kierowana do młodzieży. Opisane są w pracy definicje czasu wolnego, jego funkcje, i formy. Opisane są miejsca, we Wrocławiu, w których młodzież może spędzać swój czas wolny. Instytucje, które organizują dla młodzieży spędzanie czasu wolnego. Miasto Wrocław proponuje różne formy spedzania wolnego czasu, między innymi w Domach Kultury, w Szkołach tańca, w klubach sportowych, pracownicah plastycznych, pracowniach artystycznych. Zostałą również przeprowadzona Ankieta w gimnazjum i jej wyniki zostały umieszczone w pracy, między innymi były zamieszczone pytania dla młodzieży jak i z kim spędza swój czas wolny, i czy biorą udział w kółkach zainteresowań.

Empatia to istotne zjawisko dla funkcjonowania społecznego człowieka. Jest ona ważna, ponieważ umożliwia nam rozumienie i przewidywanie zachowań innych ludzi, sprzyja kooperacji z innymi, czyni nas zdolnymi do działań pomocnych a ogranicza skłonność do przemocy. Z tego powodu warto ją badać i analizować w kontekście pedagogiki. Interesują nas jej uwarunkowania i konsekwencje. W mojej pracy badam relacje między wrażliwością empatyczną a więzią społeczną jako zbiorem czynników wyznaczających poziom przystosowania społecznego. Praca ma więc standardową strukturę pracy badawczej. Teoretyczne aspekty omawiam w pierwszym rozdziale. Drugi rozdział poświęcam na omówienie wątków metodologicznych. W trzecim rozdziale przedstawiam wyniki badań własnych wykonanych na populacji 158 osób. Każda zależność między empatią a składnikami więzi społecznej testowana była statystycznie w całej próbie objętej badaniem oraz osobno w podzbiorach kobiet i mężczyzn. Każda zależność między empatią a składnikami więzi społecznej testowana była statystycznie w całej próbie objętej badaniem oraz osobno w podzbiorach kobiet i mężczyzn. Badania ujawniły związek czynników więzi społecznej z wrażliwością empatyczną kobiet, nie ujawniły się te zależności w populacji męskiej.

Przedmiotem mojej pracy licencjackiej jest problematyka uczestnictwa ludzi w okresie późnej dorosłości w amatorskim ruchu artystycznym, w szczególności teatralnym. Jest to zagadnienie bardzo złożone, praktycznie w literaturze przedmiotu nie spotyka się opisu, analizy tego typu działań. Najczęściej podejmowane są próby oceny tego zjawiska w środowisku dzieci i ludzi młodych. W związku z moimi wcześniejszymi zainteresowaniami w tym zakresie: realizacja spektaklu dyplomowego, którego uczestnikami byli mieszkańcy Domu Pomocy Społecznej z ulicy Mącznej we Wrocławiu; stwierdziłam, że byłaby ciekawa próba realizacji podobnego projektu w placówce kulturalnej z grupą aktywnych seniorów, z pewnym doświadczeniem teatralnym. Teatr odgrywa ważną rolę w moim życiu. Do tego projektu skłoniła mnie ogólna radość tworzenia, chęć zmierzenia się ze sceną, reżyserią. Według mnie, problematyka amatorskiej aktywności artystycznej wśród osób w okresie późnej dorosłości zasługuje na większą uwagę niż dotychczas, a zajęcia artystyczne zajmują coraz ważniejszą pozycję w już szerokiej ofercie edukacyjnej. Ich powodzenie zależy od jakości, umiejętnego dopasowania oferty do potrzeb, zainteresowań i możliwości uczestników. Celem mojej pracy jest pokazanie, że zajęcia dające możliwość kontaktu ze sztuką, przyczyniają się do pogłębienia intensywności życia i dotyczyć to może zarówno młodego pokolenia, jak i samokształcenia ludzi dorosłych. Sztuka to świat wartości, więc wymaga zajęcia postawy estetycznej. Według mnie to teatr właśnie jest tą ze sztuk, która w najpełniejszy sposób pozwala ludziom w okresie późnej dorosłości interesująco przeżyć życie. Moja praca jest pracą projektową i składa się z trzech rozdziałów. Pierwszy z nich poświęcę rozważaniom teoretycznym, które stanowią wprowadzenie do moich działań artystyczno-edukacyjnych. W pierwszej części rozdziału przedstawię definicyjne ujęcia sztuki, między innymi autorstwa Władysława Tatarkiewicza i Katarzyny Olbrycht. W kolejnych podrozdziałach omówię sztukę jako specyficzny wytwór artystyczny, który oddziaływuje na odbiorcę, a także formę twórczego działania. Następnie zajmę się zagadnieniem doświadczania sztuki w aktywności artystycznej. Zwrócę w tym miejscu uwagę na znaczenie jednoczesnego bycia twórcą i odbiorcą dzieła. Kolejnym zagadnieniem będzie uczestnictwo ludzi w okresie późnej dorosłości w teatrze amatorskim oraz wartości edukacyjne tej dziedziny sztuki, jaką jest teatr. W drugim rozdziale przedstawię założenia mojego projektu i zaprezentuję scenariusze zajęć oraz miejsce, w którym realizowałam projekt. W trzecim dokonam ewaluacji własnych działań pedagogicznych. Pracę zakończy bibliografia i aneks.

W pracy zanalizowany został problem wprowadzania dzieci w świat sztuki w małej miejscowości. Zagadnienie dotyczy przedszkolaków. Badania przeprowadzone zostały w przedszkolu oraz w lokalnej instytucji kulturalnej. Praca ma formę badawczą. W jej skład wchodzi wstęp, 5 rozdziałów oraz zakończenie. W pierwszym rozdziale opisana została sylwetka dziecka w wieku przedszkolnym, jego możliwości. W kolejnym opracowano wieloznaczność pojęcia sztuki, a także niektórych jej dziedzin. Rozdział trzeci dotyczy przedszkola – organizacji, najważniejszych dokumentów. Przedostatnia część dotyczy metodologii – wybranych metod, technik, a także pytań badawczych, na które znajdziemy odpowiedź w ostatnim rozdziale. Wszystko zostało podsumowane we wnioskach. Celem pracy jest zobrazowanie rzeczywistej sytuacji wprowadzania dzieci w świat sztuki w warunkach wiejskich. W pracy przedstawione zostały formy, z których korzysta się w jednej z małych miejscowości. Dzięki wywiadom z dyrekcją przedszkola, Gminnego Ośrodka Kultury oraz nauczycielkami jak również obserwacjom i rysunkom dzieci, powstał obraz szans i zagrożeń dla upowszechniania sztuki wśród najmłodszych dzieci. Mieszkańcy małych miejscowości mają ograniczony dostęp do dóbr kultury, ponieważ wszelkie kina, teatry, muzea, galerie są umiejscowione w większych aglomeracjach. Jedyną możliwością jest dojazd do miast, jednak wiążę się on z wydatkiem na przejazd oraz wymaga poświęcenia większej ilości czasu. Bardzo często zdarza się, że edukacja kulturalna dzieci kończy się na okresie przedszkolnym lub szkolnym. Widoczny jest powrót i zachowanie niektórych tradycji związanych z okresem bożonarodzeniowym i wielkanocnym. Najmłodsi z chęcią angażują się w działania na rzecz lokalnej społeczności.