Celem niniejszej pracy jest próba przyjrzenia się polskiemu współczesnemu komiksowi, cieszącemu się obecnie coraz większym zainteresowaniem. Dowodem tego są liczne badania naukowe, interpretacje i festiwale. Temat jest interesujący dla badaczy kultury, ponieważ stawia szczególne wymagania dotyczące różnorodnych obszarów twórczości i sytuuje się na pograniczu różnych form przekazu - ikonicznego i werbalnego. Próba konfrontacji ze współczesnym komiksem polskim nie jest łatwym zadaniem, gdyż nie istnieje jednolite „środowisko komiksowe”. Komiks Polski w XXI wieku jest bardzo różnorodny. Rozpoczynam od stanu badań, gdzie podaję źródła, stan wiedzy, materiały wydane do tej pory, związane z gatunkiem komiksu. Stanowią one niezbędny punkt wyjścia do moich dalszych analiz i wniosków. Następnie w rozdziale pierwszym pokrótce przedstawiam historię komiksu w ogóle. Wymieniam pozycję najbardziej zapamiętane przez historię oraz mające największy wpływ na dalszy rozwój tego gatunku. Skrótowo charakteryzuję omawiane utwory, uwzględniając ówczesne tło kulturowe oraz rynek sztuki. W rozdziale drugim próbuję przyjrzeć się zagranicznemu komiksowi XXI wieku. Najpierw w Stanach Zjednoczonych, następnie we Francji i Belgii, oraz Czechach oraz przechodzę do rodzimego dorobku w ramach tej dziedziny artystycznej. W kolejnym rozdziale koncentruję się na najważniejszych cechach polskiego komiksu. Badam jego historię, źródła zjawiska, które umownie można nazwać „współczesnym komiksem polskim” (lata 80., 90.) oraz okres rozkwitu, który przypada na lata 2000-2003. Następnie przechodzę do analizy komiksu XXI wieku, starając się przy tym uchwycić różnorodność obecnych w nim tematów. Szczególnie koncentruję się na tych, które dominują lub rozwinęły się w przeciągu ostatnich szesnastu lat na polskiej scenie komiksowej, czyli na komiksie historycznym i autobiograficznym. Tym samym nakreślam nurty, które są współcześnie podejmowane przez polskich twórców komiksu. Podejmuję też rozważania na temat technik i języka komiksu, który korzysta często z tych samych kodów co film, literatura i sztuki wizualne, będąc przy tym autonomicznym medium. Badam relacje, jakie zachodzą na rynku polskim między tymi sztukami. Następnie swoje badania przenoszę na nową formę, która „wykluła się” w polskim komiksie XXI wieku, a mianowicie na komiks internetowy. Wychodząc od stanu wiedzy w komiksie przeprowadzam analizę wybranych utworów, takich jak: "Przygody na bezludnej wyspie", Macieja Sieńczyka, "Profesora Anderwsa" Dominika Szcześniaka, i Grzegorza Pawlaka (na podstawie opowiadania Olgi Tokarczuk) i komiksu: "Podgląd", autorstwa Daniela Chmielewskiego i Marcina Podolca. Na podstawie tych komiksów chcę przedstawić różnorodność językową, stylistyczną i w zakresie technik kompozycyjnych, która powstała w Polsce na przestrzeni ostatnich szesnastu lat. Dzięki analizie współczesnych komiksów polskich XXI wieku ustalam również jakie są charakterystyczne cechy i problematyka rodzim

Praca porusza temat upamiętnienia Wacława Żagańskiego, księcia piastowskiego z linii głogowsko-żagańskiej poprzez spiżową płytę nagrobną i malowane epitafium, znajdujące się pierwotnie w kościele św. Barbary, gdzie został pochowany książę. W tekście znajdują się informacje o życiu księcia Wacława,charakterystyka struktury bractw na średniowiecznym Śląsku oraz Bractwo św. Barbary do którego należał Żagańczyk. Opisany został także kościół św. Barbary i jego historia. Dokonana została analiza gotyckiej spiżowej płyty nagrobnej księcia oraz malowanego epitafium ze sceną Sądu Ostatecznego w typie apokaliptycznym, następnie przybliżono informacje na temat przypuszczalnych autorów tych dzieł; Jodokusa Tauchena oraz Mistrza lat 1486-1487. Na sam koniec scharakteryzowano pokrótce spiżowe płyty nagrobne oraz mieszczańskie malowane epitafia na Śląsku. Informacje zawarte w pracy pozwoliły na wysnucie hipotezy o przypuszczalnych fundatorach obu tych dzieł.

W pracach i działaniach artysty Jerzego Rosołowicza interesuje mnie koncepcja działania neutralnego, która zaczęła się kształtować w jego twórczości od 1964 roku, jak wynika z jego życiorysu. Należy zauważyć, że pierwsze powstały dzieła plastyczne, dopiero później wykształciła się teoria działania neutralnego. Chcę zbadać, czy teoria ta miała realny wpływ na działalność twórczą artysty. Jeśli tak, to w czym się to objawiało. Jakie relacje zachodziły między teorią, a dziełami plastycznymi. Jeśli nie, to w których momentach następują od niej odstępstwa i dlaczego tak się dzieje. Celem uchwycenia tych zależności posłużę się w pracy klasycznymi metodami badawczymi, takimi jak opracowanie stanu badań, opisy i analiza wybranych dzieł z uwzględnieniem tekstów artysty i stanu badań oraz próba sformułowania wniosków uwzględniających tezy zawarte w tekstach artysty oraz wiedzy zgromadzonej w literaturze dotyczącej twórczości Jerzego Rosołowicza. W pierwszej części pracy zawarłam stan badań ograniczony do publikacji zawierających informacje bezpośrednio dotyczące tematu mojej pracy. Mam jednak świadomość, że literatura związana z osobą Jerzego Rosołowicza jest bardzo obszerna, a temat jego twórczości pełen jest wątków jeszcze nieodkrytych i wciąż pozostających do zbadania. W kolejnym rozdziale umieściłam analizę twórczości Rosołowicza z okresu po 1964 roku. Podzieliłam ten czas na cztery większe etapy odpowiadające seriom prac. Nie biorę pod uwagę dzieł z ostatnich lat jego twórczości, czyli Radiografów i Telehydrografów, ze względu na całkowicie już odmienny ich charakter. Jego twórczość dotyczącą koncepcji neutralnej ograniczyłam do dzieł z czterech serii: Neutrony (1964–1966) , Reliefy dwustronne (sferyczne) (1967–1968), Neutronikony (1969–1977) i Fotoneutronikony (1971–1974). W tekście umieściłam ilustracje wybranych prac artysty, które opisuję i poddaję analizie. Podjęłam próbę ustalenia, czy tezy zawarte w publikacjach Rosołowicza odnajdą paralelę w jego twórczości. W rozdziale końcowym przedstawiłam wnioski wyciągnięte z przeprowadzonego badania, analizy dzieł i opinii zgromadzonych w literaturze dotyczącej osoby artysty. Pracę wzbogaciłam o stenopis wywiadu przeprowadzonego przeze mnie z synem artysty – Aleksandrem Rosołowiczem.

Przedmiotem niniejszej pracy są koncepcje odbudowy miast historycznych Górnego Śląska w latach 1949-1956. Odtwarzana w tym czasie struktura przestrzenna zniszczonych ośrodków jest interesująca z kilku powodów. Przede wszystkim omawiany okres stanowi pierwszy etap odbudowy historycznych miast w powojennej Polsce. Powstające wówczas we współpracy architektów, urbanistów i konserwatorów koncepcje odbudowy, były wypadkową wielu czynników, co też przełożyło się na stosunkowo duże (na tle lat późniejszych) zróżnicowanie w zakresie rozwiązań projektowych. To co łączy ówczesną praktykę projektowo-realizacyjną, stanowi także o indywidualnym charakterze tego „pionierskiego” okresu wskrzeszania miast. Kształtował ją z jednej strony stalinizm w postaci doktryny realizmu socrealistycznego, a z drugiej program odbudowy zabytków Generalnego Konserwatora Jana Zachwatowicza. Motorem odbudowy miast stały się wówczas wielkie inwestycje mieszkaniowe, stanowiące zaplecze rozbudowywanego w ramach planu 6-letniego przemysłu. Przyśpiesza wtedy także zagospodarowywanie, ale i eksploatacja zasobów „Ziem Odzyskanych”. W wymiarze ideologiczno-politycznym podejmowane są zabiegi, mające na celu „zrepolonizowanie” ziem przyłączonych do Polski w 1945 roku. Wszystkie te zagadnienia znalazły swoje odzwierciedlenie w programach odbudowy miast Górnego Śląska. Praca składa się z trzech rozdziałów. Pierwszy przedstawia najważniejsze źródła i idee, jakie legły u podstaw powojennych koncepcji odbudowy miast w Polsce – motywacje polityczne, program odbudowy zabytków Jana Zachwatowicza, a także ideę modernizacji starych miast i wpływ realizmu socjalistycznego. Drugi skupia się na charakterze odbudowy na obszarze Górnego śląska. Nakreślono w nim powojenną sytuacje regionu, genezę oraz najważniejsze przesłanki i uwarunkowania prac planistycznych, a także ich kierunki w poszczególnych miastach. Rozdział trzeci zawiera szczegółowe opisy i analizy prac w dwóch wybranych ośrodkach górnośląskich – w Raciborzu i Gliwicach.

Praca podejmuje tematykę korespondencji między twórczością muzyczną, a malarską Arnolda Schönberga. Schönberg (1874 – 1951) był wszechstronnym artystą, reprezentującym nurt modernizmu, który żył i tworzył w Austrii, a następnie Stanach Zjednoczonych. Bezsprzecznie szerszej publiczności jest on znany przede wszystkim jako kompozytor – jeden z ojców dodekafonicznej szkoły kompozytorskiej i muzyki współczesnej w szerszym sensie. Jendak oprócz muzyki, Schönberg pozostawił j po sobie również znaczącą spuściznę malarską (w tym przede wszystkim portrety i autoportrety w stylu ekspresjonistycznym), a także projekty gier i sztuki użytkowej. Mimo, iż Schönberg jest jednym z bardzo nielicznych kompozytorów, którzy równocześnie parali się malarstwem, polska literatura w bardzo niewielkim stopniu analizuje związki między jego twórczością malarską i muzyczną. Zamierzeniem niniejszej pracy jest próba uzupełnienie tej luki. Struktura niniejszej pracy obejmuje opis stanu badań (Rozdział 1), refleksję teoretyczną nad związkami muzyki i malarstwa (Rozdział 2), przedstawienie biografii artysty (Rozdział 3) oraz jego twórczości muzycznej (Rozdział 4) i plastycznej (Rozdział 5). Na tej podbudowie, w Rozdziale 6 przedstawiona jest analiza związków między muzyką, a malarstwem w twórczości Schönberga. Pracę kończy Podsumowanie, a uzupełniają ją bibliografia, spis ilustracji oraz aneks graficzny. Związki między muzyką a malarstwem w twórczości Schönberga nie są oczywiste.W swoich dziełach plastycznych artysta nie stosował bezpośrednich odwołań do utworów muzycznych, zaś w wypowiedziach na ten temat podkreślał, że malarstwo było dla niego tym samym, czym kompozycja. Równocześnie za pomocą malarstwa Schönberg nie próbował stworzyć plastycznego odpowiednika swojej przełomowej działalności kompozytorskiej. Korespondencję między muzyką a malarstwem można zatem odnaleźć u Schönberga na poziomie na poziomie abstrakcyjnym, czy wręcz ideowym, nie zaś na zasadzie tematycznego i technicznego pokrewieństwa konkretnych utworów. Schönberg stosował natomiast muzyczne i plastyczne środki wyrazu do przekazania tych samych idei – istotnych dla niego jako artysty modernistycznego i ekspresjonistycznego.

Praca stanowi porównanie kariatyd znajdujących się na południowym ganku Erechtejonu mieszczącego się na ateńskim akropolu, z typem kory archaicznej na przykładzie Kory Berlińskiej oraz wskazanie ich cech wspólnych. Po wstępie i stanie badań, gdzie omówione zostały wykorzystane w pracy źródła, zostają przedstawione ogólne zagadnienia dotyczące genezy, koncepcji i kanonu typu kory oraz kariatydy na przestrzeni wieków. Kolejno pojawiają się rozdziały zawierające analizę stylistyczną z dokładnym opracowaniem estetyki wybranych przedstawień rzeźbiarskich, a także analizę funkcji, gdzie rozważone zostało ich przeznaczenie. Po opracowaniu tych informacji następuje dokładna analiza porównawcza, gdzie rozpatrywane są łączące je cechy stylowe. Rozwinięte zostaną m.in. zagadnienia dotyczące układu ich sylwetek, ubioru, sposobu wykonania twarzy, a także opracowania włosów. W podsumowaniu rozważań wykazane zostały omówione podobieństwa łączące Kory Erechtejonu z archaiczną Korą Berlińską oraz próba odpowiedzi na postawione pytanie badawcze. Uzupełnieniem części merytorycznej jest wykaz wykorzystanych źródeł i literatury, ilustracje oraz ich spis.

Kościół Jerozolimski Świętego Krzyża w Nysie – architektura i jej kontekst ideowy

Tematem niniejszej pracy jest pobernardyński zespół klasztorny w Złoczewie. W skład kompleksu wchodzą następujące obiekty: kościół pw. Narodzenia NMP oraz budynek klasztorny, będący obecnie w posiadaniu Sióstr Kamedułek. Istotnym zagadnieniem przy badanym problemie jest osoba fundatora oraz cel przeznaczenia wybudowanych obiektów. W pracy badawczej prześledzono historię założenia powyższego zespołu klasztornego i związków tego kompleksu z miastem Złoczew. Przedstawienie historyczne obejmuje chronologicznie uporządkowane wydarzeń, mające istotny wpływ na obecny kształt tych obiektów sakralnych. W opracowaniu zaprezentowano również sylwetki fundatorów, ponadto dokonano analizy pod kątem stylowo – porównawczym, zaobserwowano podobieństwa względem lokalnej architektury, jak również w pracy poruszono zagadnienie inspiracji z zagranicy. Przeprowadzono badania, mające na celu jednoznaczne określenie autora projektu kościoła klasztornego w Złoczewie, gdyż kwestia ta w literaturze pozostaje sporna. W pracy pochylono się także nad problemem symboliki i wymowy ideowej obiektów. W podsumowaniu przedstawiono autorskie wyniki badań.

Na mapie Dolnego Śląska bez wahania wskazać można najważniejsze w skali całej Europy założenie, którym jest dawne opactwo Cystersów w Lubiążu. Znajdziemy je w powiecie wołowskim, tuż przy prawym brzegu Odry, oddalone 54 km od Wrocławia. Niezaprzeczalnie najważniejszym obiektem dla Lubiąża jest oczywiście dawne opactwo oraz wchodzący w skład jego zabudowy kościół pw. św. Jakuba. Niegdyś, poza dwoma wieżami kościoła klasztornego, na horyzoncie wyróżniała się również sygnaturka wcześniej wspomnianego, barokowego kościoła pw. św. Jakuba, która ostatecznie nie przetrwała do naszych czasów. Ten niewielki, w porównaniu do ogromnego klasztoru kościół, przez wieki do dzisiaj – zupełnie pomijany przez badaczy, obecnie prawie zapomniany, nigdy nie doczekał się żadnej monografii charakteryzującej jego architekturę czy wyposażenie. Analiza historii, architektury czy znajdujących się w nim niegdyś dzieł malarskich i rzeźbiarskich stanowić będzie znaczącą część niniejszej pracy. Szczegółowo zapoznamy się z biografiami artystów, których dzieła wypełniały bogate wnętrza, literaturą, która jedynie wzmiankowała świątynię, która stanowi przedmiot tego opracowania. Istotny element stanowi bogaty opis aktualnego stanu badań nad zabytkiem oraz katalog ilustracji, w którym znajdziemy zbiór fotografii przedstawiających obiekt w czasach jego świetności wraz z nieistniejącym współcześnie ołtarzem i prospektem organowym. Zadaniem niniejszej pracy jest pogłębienie dotychczasowej wiedzy na temat tego zapomnianego i zaniedbanego przez lata obiektu.

Praca magisterska jest poświęcona kościołowi św. Michała Archanioła w Pradze na Starem Mieście, który miał swój rozkwit za czasów serwitów. Autorka omawia historię kościóła, od jego romańskich początków aż po jego sekularyzację, oraz klasztoru, do którego należał. Następnie autorka opisuje wkrótce zakon serwitów i jego wpływ na barokową przebudowę kościoła, która jest związana z imionami Jahna Quirina Jahna, Ignáce Františka Platzera i Františka Ignáce Prée. Po sekularyzacji w ramach reform józefińskich autorka spróbuje dowiedzieć się więcej o losu poszczególnych dzieł oraz ich współczesnym umieszczeniu.

Niniejsza praca poświęcona jest możliwościom zagospodarowania kościoła św. Andrzeja w Prochowicach. Podstawą do adaptacji budynku stała się analiza historii kościoła na tle dziejów miasta oraz opis form jego architektury, wyposażenia i funkcji historycznych. Opracowany został stan badań nad zabytkiem. Przeanalizowane zostały źródła ikonograficzne. Zostały zaproponowane rozwiązania planu zagospodarowania dla kościoła i jego otoczenia w oparciu o istniejące przykłady wykorzystania dawnych budowli sakralnych, niepełniących obecnie pierwotnych funkcji.

Celem niniejszej pracy było poznanie genezy kościoła św. Michała Archanioła w Tyńcu nad Ślęzą, wchodzącego niegdyś w skład zespołu najstarszej komandorii joannickiej na Śląsku. Przybliżyłem znane historyczne dzieje miejscowości w pierwszej części, w drugiej zaś opisałem, na podstawie dostępnych informacji, przeszłość świątyni, jej położenie architekturę oraz wyposażenie. Kościół od dawna wzbudzał zainteresowanie badaczy, dlatego w trzecim rozdziale przedstawiłem tezy na temat jego powstania, począwszy od najstarszej – autorstwa Hansa Lutscha, po późniejsze Karla Degena, Hanny Golasz, Czesława Lasoty, Macieja Małachowicza oraz Andrzeja Legendziewicza. Po skonfrontowaniu ich ze sobą, wysunąłem wnioski, iż świątynia powstawała etapami, zaś jako pierwsze powstało prezbiterium, około połowy XIII wieku, a wkrótce po nim korpus, w którym prawdopodobnie planowano kontynuować program artystyczny, rozpoczęty w części kapłańskiej.

Lwówek Śląski jest jednym z pierwszych miast lokacyjnych (przed 1233 rokiem) na Dolnym Śląsku. Nie został on ulokowany na "surowym korzeniu" - w jego planie widać relikty wcześniejszej zabudowy. Wczesne, przedlokacyjne założenie potwierdza również nieoczywiste usytuowanie kościoła Wniebowzięcia NMP względem murów miejskich. Z pierwotnego założenia ufundowanego przez Henryka Brodatego do naszych czasów przetrwała jedynie fasada zachodnia, a raczej jej północna i środkowa część, wieża południowa została bowiem odbudowana ze zniszczeń w XVII wieku. Dzisiejszy korpus kościoła powstał w początkach XVI wieku. Nowo powstała świątynia wykazuje wiele związków z sakralnym budownictwem Saksonii, zwłaszcza kościołów parafialnych w Zgorzelcu, Pirnie oraz Annabergu. Budynek posiadał niegdyś sklepienie sieciowe, zastąpione stropem podczas przebudowy w połowie XIX wieku.

Praca poświęcona jest analizie przekształceń historycznej zabudowy wiejskiej na Dolnym Śląsku, jako czynnika, który w znaczący sposób wpływa na wygląd krajobrazu architektonicznego w regionie. Stan owego krajobrazu w wielu przypadkach jest zły, a u podłoża tego zjawiska złożona gama czynników – kulturowych, społecznych, ekonomicznych czy ustawodawczych. Przekształcenia budynków przyjmują różnorodne postaci – mogą dostosowywać obiekty do dzisiejszych potrzeb użytkowych w sposób umiejętny (zachowując ich historyczny charakter) lub niszczący (zacierający ich regionalną specyfikę i zabytkowe walory). Potrzeba kompleksowego ujęcia zjawiska obserwowanego na Dolnym Śląsku poskutkowała w niestandardowym jak na dziedzinę historii sztuki charakterze pracy, leżącym na pograniczu tematyki konserwatorskiej, architektonicznej oraz etnograficznej. Postawa badawcza autorki, wynikająca z jej wykształcenia (inżynier architekt) oparta jest na doświadczeniu architektoniczno-konserwatorskim oraz antropologiczno-kulturowym podejściu do omawianego zagadnienia. W podobnym ujęciu tematyka ta nie była jeszcze ujmowana, jednak niektóre z omawianych w pracy zagadnień były już przedmiotem opracowań. Są to zagadnienia związane z omówieniem zabytkowego budownictwa dolnośląskiej wsi, jakie powstawało na jej terenie przed 1945 rokiem, ogólne opracowania na temat stanu zachowania historycznej zabudowy wiejskiej czy postaw społecznych względem niej. Na początku pracy, aby możliwe było odnoszenie współczesnych form architektonicznych do ich historycznych odpowiedników, omówiono formy zabytkowej architektury sprzed 1945 roku na tle wydarzeń historycznych. Przekształcenia budownictwa przeanalizowano na przykładzie dwóch dolnośląskich gmin - Wleń (powiat lwówecki) oraz gminy Leśna (powiat lubański), w pracy ukazano zatem również charakterystykę obu obszarów. Następnie, za pomocą szerokiego wyboru fotografii, ukazano stan zabytkowego budownictwa. Podjęto też próbę odpowiedzi na pytanie - dlaczego na Dolnym Śląsku odnaleźć możemy tak wiele przykładów działań negatywnie wpływających na stan, w jakim znajduje się tradycyjna zabudowa wiejska? Z tego powodu przeanalizowano także działanie służb konserwatorskich, społeczne postawy względem konserwatorskich ograniczeń, dostępność odpowiednich źródeł wiedzy dla mieszkańców obiektów, usług oraz rozwiązań budowlanych. Ze względu na fakt, że za przekształcenia obiektów wiejskich najczęściej odpowiadają ich użytkownicy i to od nich w największej mierze zależny jest stan budynków, w pracy skupiono się również na wyszczególnieniu odmiennych postaw społecznych względem regionalnego budownictwa. Opisano je na przykładach poszczególnych realizacji. Pod koniec, po ukazaniu szerokiej gamy różnorodnych podejść do tematu dokonywania zmian na wiejskich obiektach, podjęto próbę odpowiedzi na pytanie o to, jak powinniśmy wartościować przekształcenia jako specjaliści z zakresu historii architektury czy konserwatorstwa. Omówiono obecnie obowiązującą praktykę

Praca składa się ze wstępu, czterech rozdziałów i wniosków. Wstęp zawiera krótkie wprowadzenie i cel powstania pracy. W pierwszym rozdziale zawarto stan badań nad problemem krajowidoków oparty na literaturze przedmiotu. W drugim rozdziale napisano definicję pojęcia krajowidok, na czym polega, kto się tym zajmował, w jakim czasie. Następnie opisano życiorysy artystów, których dzieła zostały objęte analizą- Jana Nepomucena Głowackiego, Jana Nepomucena Danielskiego, Karola Balickiego, Kajetana Wincentego Kielisińskiego i Adama Gorczyńskiego. Trzeci rozdział zawiera opisy rysunków i akwarel, podzielony zgodnie z tematyką - Pieskowa Skała Głowackiego, Pieskowa Skała Danielskiego, Balickiego, Skarbińskiego, Zamek w Tenczynie Kielisińskiego, Zamek w Czorsztynie Gorczyńskiego. Czwarty rozdział przeznaczono na analizę formalną wszystkich dzieł, gdzie skonfrontowano ze sobą dzieła podobne stylistycznie i tematycznie. Na końcu pracy znajdują się wnioski, które podsumowują wszystkie informacje zawarte w pracy. Dalej podano bibliografię oraz spis ilustracji.