Telefon komórkowy posiada historię pełną dynamicznych przeobrażeń i szybkich zmian. Na przestrzeni lat zyskał wiele nowych funkcji i stał się aktorem uczestniczącym w praktykach społecznych i codzienności jednostek. Niniejsza praca poszukuje odpowiedzi dotyczącej wpływu smartfonu na komunikację międzyludzką, przy jednoczesnym skupieniu się na podmiotowości urządzenia. Refleksje i rozważania koncentrują się na tym, jakie relacje nawiązują ludzie ze smartfonem oraz w jakim stopniu smartfon jest „codziennym towarzyszem” większości osób. Celem pracy było wypracowanie kategorii, idei oraz myśli, które otworzą więcej możliwości dla badań nad tytułowym zagadnieniem oraz są w stanie pomóc dyscyplinie, jaką jest antropologia, podejmować głębokie analizy i wysuwać inspirujące wnioski na temat relacji człowiek-smartfon. W pracy przedstawiono i omówiono badania z zakresu antropologii mediów, digital anthropology, medioznastwa, netnografii, STS, a także nurty i kategorie, tj. posthumanizm i transhumanizm, nowy materializm oraz etnografia transrelacyjna. Przedstawiona problematyka relacji człowiek-smartfon została wzbogacona programem badawczym Bruno Latoura, pojęciem „cyborga” Donny Haraway oraz ideami Rosi Braidotti. Ostatni rozdział przedstawia także dotychczasowe badania nad przestrzenią wirtualną w czasie trwania pandemii COVID-19. Cytaty rozmówców/-czyń z badań przeprowadzonych przed i w czasie pandemii uzupełniają dotychczasowe koncepcje o indywidualne historie, w których telefon ma różnorakie znaczenie oraz odgrywa różne role.

Celem pracy jest analiza kategorii wstydu w ponowoczesności. W pierwszej części dokonano rozpoznania teorii dotyczących tej emocji z uwzględnieniem perspektywy interdyscyplinarnej, obejmującej nie tylko koncepcje antropologiczne, ale również psychologiczne, socjologiczne i filozoficzne. Zaprezentowano zarówno historyczne rozumienie pojęcia wstydu, jak i aktualne rozbieżności w jego definiowaniu. Przedstawiono konteksty społeczne i kulturowe, w których podejmowano temat wstydu, ze szczególnym uwzględnieniem badań nad emocjami w ponowoczesności. Następnie omówiono najważniejsze cechy wstydu, takie jak indywidualność, relacyjność oraz jego pozytywny i negatywny charakter. Opisano również trzy funkcje wybrane przez autorkę jako kluczowe dla tej emocji: autokontrolę, regulację życia społecznego oraz reprodukcję władzy. Przedstawiono wstyd jako nadzorujący przestrzeganie obowiązujących norm. Jednocześnie zauważono, że w świecie ponowoczesnym trudną do przecenienia rolę odgrywa autokontrola, która ostrzega przed możliwym poczuciem dyskomfortu i tym samym mobilizuje jednostkę jeszcze przed dokonaniem społecznie nieakceptowanego czynu. W drugiej części pracy dokonano próby analizy obecności wstydu w jego obszarach wytwórczych, spośród których zwrócono szczególną uwagę na proces socjalizacji i media, a także na kategorie: religii, płci i seksualności oraz statusu społecznego. Opisano sposób, w jaki uczy się wstydu na etapie edukacji oraz zwrócono uwagę na szkołę jako główne miejsce jego reprodukcji. Dokonano również analizy obecności tej emocji w mediach oraz opisano zjawisko zawstydzenia publicznego, które może być narzędziem walki o władzę. Zwrócono uwagę na charakterystyczną dla mediów kulturę upokarzania, która stosuje wstyd jako gwarant zachowania wysokiego statusu społecznego. Następnie opisano inne obszary reprodukcji wstydu. Zwrócono uwagę na tożsamość, która w ponowoczesności jest projektem możliwym do zrealizowania przez jednostkę dzięki kontroli emocji, w tym wstydu, który ma chronić m.in. status społeczny czy ekonomiczny. Przedstawiono także różne wymiary tej emocji na płaszczyźnie religijnej, gdzie wstyd można odczuwać w związku z wyznawaną wiarą, ze względu na życie w państwie o silnym oddziaływaniu Kościoła lub postrzegać jako cnotę sprzyjającą przestrzeganiu zasad. Dokonano analizy kategorii płci i seksualności, które nierozerwalnie łączą się z genezą zjawiska wstydu. Jednocześnie zwrócono uwagę na to, że nadal istnieją obszary tabu pozostające poza głównym nurtem, tzw. „erotyczne podziemie”. W trzecim rozdziale odwołano się do własnych badań antropologicznych, na podstawie których rozwinięto definicje przedstawione w poprzednich rozdziałach, z uwzględnieniem perspektywy rozmówczyń i rozmówców. Na podstawie ich wypowiedzi dokonano analizy relacyjności wstydu, m.in. w kontekście bycia Polakiem na emigracji, o czym wspominają informatorzy jako o wątku silnie powiązanym z tą emocją. Wprowadzono również nowe kategorie, uznane przez rozmówców za

Moja praca licencjacka o tytule "Sposoby spędzania czasu wolnego w PRL-u jako przestrzeń kreowania i odczuwania wolności" traktuje o podejściu ludzi żyjących w okresie Polski Rzeczypospolitej Ludowej do kategorii wolności, a zarazem o tym jak tą wolność odnajdywali w komunistycznej rzeczywistości. Moim głównym zainteresowaniem jest to jak społeczeństwo poradziło sobie z narzuceniem nowego systemu przez Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR). W pracy udowadniam, że wolność należy się każdemu człowiekowi, a ZSRR, wkraczając na polskie ziemie, tą wolność ludziom odebrało. Pokazuję, że czas wolny w PRL-u dawał namiastkę swobody obywatelom. W związku z tym przedstawiam różne formy relaksu i odpoczynku, z których korzystało społeczeństwo. Wybrałam ten temat z subiektywnego odczucia braku literatury antropologicznej o takiej treści. Pierwszy rozdział traktuje o samej kategorii wolności z różnych perspektyw takich jak: antropologiczna, polityczna, filozoficzna, aksjologiczna i psychologiczna. Dzięki temu pokazuje wielowymiarowość wolności, różne założenia i koncepcje. Prezentuje w nim również definicje wolności moich rozmówców. Drugi rozdział jest streszczeniem dziejów PRL-u z perspektywy historycznej. W nim zamieszczam najważniejsze wydarzenia dla naszego kraju, które są dowodem na odebranie wolności obywatelom. Charakteryzuje również system komunistyczny, przez co dowodzę, że swoboda w PRL została stłamszona i znacznie ograniczona przez władze. Trzeci rozdział, natomiast jest efektem rozmów z moimi respondentami. Przedstawiam w nim formy odpoczynku i relaksu, które były popularne w czasach peerelowskiej rzeczywistości. Cały rozdział opatrzony jest licznymi fotografiami z PRL-u. W niniejszej części pracy pokazuje, że panujący wówczas rząd proponował obywatelom różne sposoby spędzania wolnego czasu, aczkolwiek nie zawsze społeczeństwo wybierało opcje rządowe. Przedstawiam na jaki odpoczynek ludzie stawiali prywatnie i dlaczego odnajdywali w tych sposobach wolność. Do napisania niniejszej pracy licencjackiej korzystałam z literatury, różnych artykułów i publikacji. Przeprowadziłam rozmowy z ludźmi żyjącymi w PRL-u oraz wykonałam dwie ankiety internetowe ukazujące skojarzenia z tym właśnie okresem oraz z samą wolnością. Pomogło mi to uzyskać szerszy obraz na interesujący mnie problem.

W swojej pracy opisuję ruch permakultury, skupiając się głównie na jego społecznym i etycznym wymiarze. Staram się przybliżyć sposób pojmowania i rozumienia świata ludzi, którzy żyją zgodnie z jej zasadami etycznymi. W pierwszym rozdziale wyjaśniam pojęcie permakultury, przybliżam etymologię, znaczenie, historię i prekursorów oraz główne założenia teoretyczne i etyczne. Następnie zarysowuję kontekst polityczno-społeczny przełomu lat 60. i 70., czasu tzw. kontrkultury, podczas którego narodził się również ruch permakultury. W kolejnej części pracy skupiam się w dużym stopniu na badaniach terenowych, które przeprowadziłam wśród permakulturowych społeczności w Niemczech, Szwecji i Polsce. Przytaczam ich opowieści o motywacjach do zmiany życia i sposobach postrzegania świata oraz o osobistym rozumieniu tego, czym jest permakultura. Cały trzeci rozdział poświęcony jest permakulturze w Polsce, opisuję jej początki, obecne działania i prognozy na przyszły rozwój. Rozdział ten zawiera również osobiste przemyślenia dotyczące moich badań terenowych i propozycję ogólnie zarysowanej metody badawczej. Ostatni rozdział poświęcony jest czasom współczesnym, opisuję nowe, rozwijające się zjawisko, jakim jest permakultura społeczna, rozważam nad „antysystemowością permakultury”, czy raczej niezgodą na funkcjonowanie współczesnego świata. Zastanawiam się również nad tym, czy permakultura może wspomóc zmagania z kryzysem klimatycznym, a także poddaję pod krytykę pewne jej aspekty. Tak zarysowana praca ma na celu jak najlepsze zrozumienie świata ludzi żyjących zgodnie z zasadami etycznymi permakultury poprzez konteksty historyczne, lieraturę tematyczną, opowieści i doświadczenia moich współrozmówców, badania terenowe oraz własne obserwacje.

Obecność twórczości fantasy w popkulturze wzrasta z roku na rok. Społeczności skupione wokół jej tematyki rozwijają się już od dekad, a nowe media ten rozwój dodatkowo przyspieszają. Fandom fantasy zrzesza miłośników twórczości z całego świata. W pracy została przedstawiona analiza ogólnego funkcjonowania społeczności, a także wywieranego przez nią wpływu na osoby do niej przynależące. Nakreślone zostały aspekty życia indywidualnego fanów, w kontekście samorozwoju, zarówno osobistego, jak i zawodowego, motywowanego zamiłowaniem do twórczości fantasy. Zagadnienia zostały omówione na podstawie internetowej działalności fanów, rozmów przeprowadzonych z aktywnymi miłośnikami fantasy, a także własnych doświadczeń wynikających z przynależności do fandomu. Na podstawie literatury przedmiotu omówione zostały zagadnienia dotyczące założeń teoretycznych fan studies.

W XXI wieku silne społeczeństwo obywatelskie realizuje swoje misje za pomocą mocno rozwiniętego sektora pozarządowego. Osoby lub grupy coraz częściej pracują razem w celu osiągnięcia wzajemnych korzyści, a podjęte inicjatywy wywierają znaczny wpływ na życie społeczne. Po upływie blisko ćwierć wieku od odrodzenia w Polsce trzeciego sektora zarejestrowanych było ponad 80 tysięcy fundacji i stowarzyszeń, z wyłączeniem Ochotniczych Straży Pożarnych, z czego najliczniejszą grupę stanowią stowarzyszenia. Ostatnio obserwuje się wzrost zainteresowania fundacjami wśród nowo zarejestrowanych podmiotów trzeciego sektora, co może być spowodowane mniejszą biurokracją i większą indywidualizacją tych podmiotów. Organizacje pozarządowe zaspokajają potrzeby społeczne, które zmieniają się wraz z rozwojem społeczeństwa. Dostarczają dóbr i świadczą usługi dla osób, których potrzeby nie są zaspokajane oraz prowadzą badania i organizują konferencje. Ponadto są rzecznikami zmian w polityce. Wpływają na przedsiębiorstwa w kwestii społecznej odpowiedzialności biznesu oraz nawiązują współpracę z korporacjami stwarzając obopólne korzyści. Firmy zwiększają możliwości swoich działań poprzez nowy dostęp do zasobów, a dzięki współpracy z organizacjami pozarządowymi i przekazywaniu środków na cele społeczne uzyskują dobry wizerunek. Fundacje i stowarzyszenia otrzymują w zamian środki finansowe, techniczne lub materialne, w drodze współpracy zaś sponsoring lub mecenat. Organizacje w większości opierają się na pracy społecznej i wolontariacie, niewiele z nich zatrudnia pracowników etatowych. Z powodu obniżenia filantropii przedsiębiorstw największą popularnością finansowania działalności cieszą się środki rządowe oraz europejskie. Rośnie także liczba gmin dotujących lokalne organizacje pozarządowe na podstawie uchwalanych programów współpracy. Nowatorskie formy działalności charytatywnej i filantropijnej, innowacyjne techniki pozyskiwania środków, rozwój technologiczny wpływa na ciągły rozwój trzeciego sektora, który stał się ważnym podmiotem scenie społeczno-politycznej.

Celem niniejszej pracy jest zbadanie położenia i stylu życia klasy kreatywnej na przykładzie Wrocławia oraz wyodrębnienie typowych dla tej grupy cech i wartości. Wszystko za sprawą książki Richarda Floridy "Narodziny klasy kreatywnej", w której autor opisuje wzajemne relacje między sferą kultury i gospodarki. Zdaniem socjologa, atrakcyjność miasta oraz jego rozwój jest silnie związany z sektorem kreatywnym, a więc ludźmi wykonującymi kreatywne zawody. Na tak zarysowanym polu teoretycznym wyłoniły się kolejne pytania: Czym różni się klasa średnia od klasy kreatywnej? Czy klasa kreatywna ma szansę zaistnieć na polskim gruncie?. Wrocław jako Europejska Stolica Kultury stanowił doskonały obszar badawczy, będący miejscem zamieszkiwania przez spore rzesze pracowników kreatywnych oraz tzw. freelancerów. Biorąc pod uwagę szerokie spektrum zagadnienia zdecydowałam się na analizę jakościową. W celu uzyskania odpowiedzi na intrygujące mnie pytania przeprowadziłam 50 wywiadów pogłębionych z osobami, które wpisują się w etos klasy kreatywnej: artystami, ludźmi pracującymi w szkolnictwie i rozrywce a także nowych technologiach. Stawiane przeze mnie pytania dotyczyły wartości indywidualnych, relacji międzyludzkich oraz zorientowania na świat. Tak postawionemu celowi podporządkowałam strukturę pracy. W rozdziale pierwszym "Klasa kreatywna jako nowa warstwa społeczna" przedstawiłam różne sposoby definiowania klasy społecznej. Wymienione koncepcje odnoszą się do tradycyjnych ram ujmowania klasy społecznej jak i tych współczesnych związanych ściśle z dynamiką współczesnego rynku. Rozdział II "Styl życia" jest przybliżeniem klasycznych i współczesnych teorii badania stylu życia. Traktuje również o życiu w epoce późnej nowoczesności i trudnościach z nią związanych. Efektem moich badań jest Rozdział IV "Badania własne", w których przedstawiłam efekty rozmów z badanymi. Transkrybowane wywiady są opatrzone komentarzami, będącymi ilustracją wyznawanych przez klasę kreatywną wartości dotyczących relacji międzyludzkich, stosunku do świata zwierząt a także relacji rodzinnych i stosunku do zamieszkiwanej przestrzeni miejskiej. Każdy podrozdział jest swego rodzaju egzemplifikacją typowych dla klasy kreatywnej sposobów rozumienia rzeczywistości. W "Zakończeniu" swojej pracy prezentuję typowe dla grupy kreatywnej cechy i wartości. Odnoszę się ponownie do głównego celu badawczego, próbując zrozumieć sposób funkcjonowania nowego klastra społecznego. Niniejsza praca to również próba zrozumienia nowej idei kreatywności, będącej siłą napędową samorozwoju, a także warunkiem koniecznym do zaistnienia na nowym rynku pracy; wskazuje związek między szeroko pojętym konsumpcjonizmem a reżimem kreatywności. W oparciu o badania klasyków i współczesnych badaczy udowodniłam, że klasyczne ujęcia warstwy społecznej mogą nie sprawdzać się na gruncie polskim, ze względu na przeszłość historyczną i odmienną drogę wyłaniania się klasy średniej. W pracy tej chciałam wskazać pozytywne aspekty

Celem mojej pracy jest antropologiczna próba podejścia do tematu jedzenia. Poruszając się wokół zagadnień związanych z pożywieniem zwracam uwagę na to, jak często przy okazji rozmów o przeszłości moi rozmówcy wspominali smaki i potrawy dzieciństwa. Ewokowane wspomnienia są żywe, pełne sentymentu, gestykulacji a samo pożywienie posiada silną zdolność do kształtowania pamięci jednostkowej i zbiorowej. Jednocześnie podążając tropem wspomnień zauważam niezauważalność jedzenia w codzienności informatorów. Jest ono dla nich transparentne i nie przywiązują do niego dużej wagi. Dostrzegając specyfikę relacji jedzenia, pamięci i codzienności staram się pokazać, że jedzenie posiada szczególne predyspozycje do bycia nośnikiem pamięci i elementem organizującym codzienność. Pracę podzieliłem na cztery rozdziały. W pierwszym przedstawiam stan badań antropologicznych nad pożywieniem. W drugim rozdziale poruszam kwestie metodologiczne etnografii i nakreślam metodę obraną prze mnie do badań. Kolejny rozdział to próba nadania ram teoretycznych analizie materiału zebranego podczas badań terenowych na Żywiecczyźnie. W ostatnim rozdziale przeprowadzam analizę rozmów odbytych z badanymi i formułuję wnioski. Podejmowane w pracy tematy wydają się na tyle złożone, że można podejść do nich z osobna. W niniejszej pracy przyświecał mi jednak cel ukazania powiązań pomiędzy nimi i zaprezentowania podejścia całościowego. Wychodząc od kwestii jedzenia, staram się zbadać jak ważne jest ono w pamięci ludzi oraz przedstawić możliwy sposób analizy tych zależności.

Tematyka pracy związana jest ze społecznościami internetowymi graczy MMORPG. Badania oparte zarówno na obserwacji bezpośredniej jak i uczestniczącej, przeprowadzone zostały w okresie od maja 2014 roku do grudnia 2015 roku wśród graczy skupionych wokół gry Aion, na amerykańskim serwerze Tiamat. Celem pracy jest analiza i przedstawienie sposobu, w jaki owa społeczność funkcjonuje: jak są zorganizowani, jakim posługują się językiem co ich łączy, co dzieli, co motywuje do spędzania wielu godzin dziennie online. W pracy, w części teoretycznej, poruszono również kwestie związane z definicją i cechami społeczności internetowych, etnograficznymi badaniami w Internecie oraz badaniami gier komputerowych.

Praca traktuje o relacjach pomiędzy rodzimymi mieszkańcami Śląska Opolskiego, a osobami, które przyjechały na te tereny w latach powojennych. Analizowane są aspekty asymilacji, integracji, postrzegania w dychotomii "swój-obcy", a także stereotypów i autostereotypów. Przedstawione są wypowiedzi Ślązaków, przybyszów, oraz osób, które pochodzą z małżeństw mieszanych (tj. Ślązaków z nie-Ślązakami), kwestie językowe (obecny status gwary śląskiej w świadomości Polaków), zagadnienia związane z migracją (powojenną, narodową, ekonomiczną), repatriacją (ekspatriacją) Polaków ze Wschodu na tzw. Ziemie Odzyskane, czy kwestie cywilizacyjne i kultura pracy. Praca podzielona jest na część teoretyczną, gdzie zawarty jest opis ludności Śląskiej w kontekście historycznym i kulturowym, część badawczą, gdzie znajduje się analiza materiału zgromadzonego podczas badań terenowych, i ostatnią część - z wnioskami, podsumowaniem, oraz słowniczkiem śląsko-polskim.